04 Abr 2010 |
Nin vestixio do franquismo
|
Nin vestixio do franquismo Defensa eliminou dos cuarteis o 80% dos símbolos da ditadura - Pendente de Cultura a estatua de Franco na base da Lexión en Melilla Máis de tres horas de traballo dunha ducia de operarios fixeron falta para trasladar a un almacén da Armada, o pasado día 18, a estatua ecuestre do xeneral Franco que, entre 1967 e 2002, presidiu a Praza de España de Ferrol, mal chamado do Caudillo. Durante o últimos oito anos, o mole de seis metros de altura e sete toneladas agardou nun patio do arsenal a que o Concello, o seu lexítimo propietario, decidise a súa localización definitiva. Tamén é de propiedade municipal o monumento que, de 1964 a 1983, alzábase ante o Concello de Valencia e ao que Defensa tivo que buscar acomodo en Capitanía. A moitos lles parecía lóxico que os cuarteis fosen o último reduto dos símbolos franquistas a medida que estes desaparecían, con notable demora, dos espazos públicos das principais cidades españolas, case sempre co pretexto dunha remodelación urbanística. Esta situación cambiou radicalmente coa Lei da Memoria Histórica de decembro de 2007, cuxo artigo 15 obriga a todas as Administracións Públicas a tomar "as medidas oportunas para a retirada de escudos, insignias, placas e outros obxectos ou mencións conmemorativas de exaltación, persoal ou colectiva, da sublevación militar, da Guerra Civil e da represión da Ditadura". Aínda que moitos o desen por sentado, incluídos algúns alcaldes, fontes de Defensa subliñan que os cuarteis non son os lugares máis adecuados para conservar símbolos incompatibles cos valores constitucionais que os militares están obrigados a protexer, mesmo co sacrificio da súa vida. - 405 obxectos no inventario. O primeiro paso para aplicar a Lei da Memoria Histórica foi a elaboración dun catálogo de símbolos franquistas en dependencias militares. En total, hanse inventariado 405 obxectos, "basicamente, escudos preconstitucionales, placas, bustos, estatuas, vidreiras e inscricións", segundo explicou o pasado día 10 no Congreso o secretario de Estado de Defensa, Constantino Méndez. A maioría destes vestixios (225) atopábase en instalacións do Exército de Terra, seguidas das do órgano central (121), Armada (38) e Exército do Aire (21). - Máis do 80% executado. A eliminación de 321 vestixios (o 80% do total) xa concluíu e está en execución a doutros 80. A solución técnica foi diferente en cada caso: o traslado cando era posible (estatuas), a substitución (lápidas, escudos) ou, en casos extremos, a súa ocultación á vista do público. Por exemplo, optouse por tapar a placa da fachada do Cuartel Xeral do Exército do Aire, en Madrid; e resolveuse o asunto suprimindo a luz que iluminaba unhas vidreiras co escudo preconstitucional na Academia de Infantaría de Toledo. - 11 obxectos amnistiados. A Lei da Memoria Histórica permite conservar aqueles vestixios que "sexan de estrito recordo privado, sen exaltación dos enfrontados, ou cando concorran razóns artísticas, arquitectónicas ou artístico-relixiosas protexidas pola lei". Isto permitiu a Defensa amnistiar 11 símbolos: un fresco no Estado Maior da Defensa (Madrid); un conxunto escultórico na Delegación de Defensa en Logroño; senllos escudos na antiga prisión militar de Mahón, e as comandancias navais de Castelló e Tenerife; unhas vidreiras no Palacio da Almudaina de Palma e no cuartel A Loura en Valladolid; e un gravado na Escola Militar de Marín. Na Capitanía da Armada en San Fernando sálvase unha ventá que reproduce o antigo escudo da Armada coa coroa republicana; e na base de submarinos de Cartaxena, un mural que lembra a todos os caídos, "con independencia do bando en que militasen". Descartouse quitar o escudo da antiga hípica da Academia Militar de Zaragoza porque está previsto demoler o edificio. - Catro consultas a Cultura. Noutro catro casos, o Ministerio de Defensa optou por consultar á comisión de expertos creada polo Ministerio de Cultura antes de tomar unha decisión. Trátase dos escudos situados nas fachadas do antigo Goberno Militar de Valencia, da Comandancia Xeral de Melilla e da Comandancia Xeral do Miño, en Tuy; así como a estatua de Franco no Acuartelamento Millán Astray de Melilla. Esta última é a única escultura do ditador que queda nunha unidade militar e a súa presenza xustifícase polo feito de que Franco (representado dacabalo cando era comandante) foi un dos seus fundadores. Non parece, con todo, que esta razón sexa suficiente para que o Ministerio de Cultura avale o seu valor artístico. - Agora, a nomenclatura. Unha vez completada a retirada de obxectos, o Ministerio de Defensa proponse revisar as denominacións de instalacións militares, bases e acuartelamentos. No Hospital Militar Gómez Ulla de Madrid hai aínda unhas dependencias dedicadas a Carmen Polo, esposa do ditador, e na base aérea de Talavera la Real (Badaxoz) existía unha rúa co nome de Lexión Cóndor, un caso único no mundo de homenaxe á unidade nazi que destruíu Gernika. - Resistencia e colaboración. A eliminación dos símbolos da ditadura tropezou coa resistencia pasiva dalgúns mandos militares, os máis apegados ao franquismo, pero a tarefa -realizada sen estridencias e con parsimonia, ao longo de máis de dous anos- contou coa colaboración, por convencemento ou disciplina, da maioría. Sen axuda dos cuarteis xerais fose imposible completar nin sequera o catálogo. "Todo exército necesita símbolos e heroes a quen honrar, pero deben ser símbolos de unión e non de división entre os españois", subliña un experto en historia militar. Si Franco levantase a cabeza, seguramente caería do cabalo. Amosa a túa opinión sobre este artigo
|
