"Non espero nada de Bergoglio porque xamais poderei esquecer o rexeitamento Igrexa á nosa causa"

 

Chicha Mariani foi fundadora de Avoas de Praza de Maio. Despois de 36 anos achegando probas para xulgar aos responsables da última ditadura militar arxentina, lembra como un cura lle animou a deixar de buscar á súa neta "porque estaba moi ben onde estaba nese momento, con xente de moito poder"
 
Chicha, o alcume co que se coñece a María Isabel Chorobik de Mariani, foi fundadora de Avoas de Praza de Maio (Arxentina), en 1977.
 Leva 36 anos buscando á súa neta Clara Anahí e nese camiño de procura axudou a atopar outros nenos roubados e achegou probas fundamentais para xulgar aos responsables da última ditadura militar arxentina. Máis que un camiño, foi unha verdadeira carreira de obstáculos, entre os que destaca o escurantismo da Igrexa. Precisamente o actual papa, Jorge Bergoglio, tivo un papel escuro neste proceso. Foi chamado como testemuña a petición da Fiscalía e da asociación Avoas de Praza de Maio para que declarase sobre a apropiación por parte dos militares dos bebés que nacían en cativerio durante a ditadura e pediu dar a súa declaración por escrito.
 
María Isabel Chorobik de Mariani, Chicha, foi fundadora de Avoas de Praza de Maio.
 
Cal foi o papel da Igrexa na recuperación dos nenos roubados?
 
A miña experiencia a igrexa católica é penosísima, porque aínda que non ía á igrexa sempre levei nos xenes o catolicismo dos polacos. Pero cando chegou esta tremenda traxedia da desaparición e morte de tantas persoas en Arxentina recorrín como tanta xente á igrexa e alí tiven a desgraza de atoparme co rexeitamento e o pechado de portas no nariz. Monseñor Montes, por exemplo, que era bispo auxiliar da Catedral da Prata, recibiume con moitísimo afecto porque coñecía ao meu fillo e á miña nora que se prepararon con el para a súa voda. Díxome entón que volvese, que ía conseguir noticias da nena, e cando volvín díxome que non molestase e que deixase de buscar á criatura porque estaba moi ben onde estaba nese momento, con xente de moito poder. E como eu púxenme a chorar a berros, dicíndolle que estaba a falar da miña neta, púxose de pé, sinaloume a porta e botoume da catedral. Unha experiencia similar tiven con Monseñor Grasselli, da capela Stella Maris da mariña e outros bispos e sacerdotes ao longo destes 36 anos de procura.
 
A Igrexa católica bautizaba nenos roubados ou lles daba a comuñón.
Para min queda moi claro que a igrexa católica sabía perfectamente o que pasaba cos nenos que entregaban e que nacían en cativerio. Complementaban a tarefa dos militares.
 
Que opina da elección de Bergoglio como novo papa?
Non me di nada, fose distinto se non coñecese a historia da Igrexa na ditadura. Non espero nada del porque xamais esquecerei o rexeitamento da Igrexa a tantas peticións recibidas de nais e avoas pedindo saber dos seus fillos.
 
Lembra as xestións que realizou Alicia da Cuadra cando lle pediu a Bergoglio información sobre a súa neta desaparecida?
Si, por suposto, nese momento eu xa había ir a falar con Alicia de la Cuadra para pedirlle que traballásemos xuntas na procura das nosas netas e de aí naceu Avoas de Praza de Maio, o 21 de novembro de 1977. Ao atopala a ela na súa casa, contoume os trámites que estaban a facer coas xesuítas, quen no pasado recibiran moi importantes doazóns (estancias, casas, etc.) da familia Da Cuadra. Recorreran ás xesuítas, ao pai Arrupe, quen os derivou a Bergoglio. Xustamente o día que o señor Da Cuadra levaba a carta de Bergoglio a Monseñor Picchi na sede do episcopado platense, eu estaba a esperar que me recibise o mesmo Monseñor e o señor Da Cuadra faloume moi esperanzado da carta que levaba acerca da procura da súa pequena neta. E despois Picchi á súa vez comunicouse co militar Rospide e, como era de esperar, non houbo ningún resultado de todo ese trámite. De maneira que para min Bergoglio é un home da Igrexa e comportouse como tal.
 
Como evolucionaron as políticas sobre dereitos humanos en Arxentina?
Evolucionaron ben. A min non me afectou tanto a aplicación e a negación das Leis de Obediencia Debida e Punto Final [que estableceron a prescrición dos delitos no ano 1986 e que logo foron anuladas no 2003], que impediron seguir os xuízos hai anos. Nós, as Avoas, puidemos seguir traballando porque iso non afectaba os nenos desaparecidos, pero sempre cunha chea de problemas, negativas, evasivas. Aos xuíces custáballes moito decidir e obraban con demasiada prudencia porque era un tema novo e sabíase moi pouco. Todo estivo sempre nunha nebulosa e por iso a palabra desaparecidos, onde buscas unha cousa desaparecida? Unha agulla nunha palleira.
 
Houbo cambios cos gobernos dos Kirchner?
 
Eu tiven moitísimas esperanzas de que se fixese o que ninguén se atreveu a facer cando chegou este goberno, que era abrir os arquivos e buscar que se consigan noticias auténticas, verdadeiras, as que todos esperabamos, fundamentalmente todos os que sufrimos directamente esta terrible experiencia da ditadura cívico-militar. Ao principio pareceume magnífica a maneira de recibir o tema dentro da Presidencia da Nación. Houbo unha apertura moi boa, aínda que logo non foi tan completa como debese ser.
 
Por que?
Cando veu o goberno kirchnerista asumímolo todos como unha noticia moi boa, recibimos con gran contento o cambio e eu persoalmente estou moi agradecida á apertura que se fixo. Unha apertura que permitiu ser recibidos doutra maneira, xuíces que se atreveron a tomar decisións importantes, pero faltou o principal, que eu encontro que segue faltando e que me apena que non se tomou en conta, e é a procura dos arquivos de todas as Forzas Armadas, de todos os recunchos onde a aviación, o exército e a mariña esconderon ou gardaron os seus segredos, porque non os destrúen. É lóxico que coa mentalidade militar garden todo en distintos lugares, moi secretos.
 
Por que cre que non buscaron eses arquivos?
Non sei, non quero pensalo, non quero desilusionarme. Teño case 90 anos e non quero profundar porque me doe, dóeme demasiado. Eu esperei moito, non só deste goberno, do futuro. De que cando estivese a democracia no lugar que corresponde no país destaparíase toda esa carroña e non foi así. A proba está en que Videla, cando lle foron a achandar a súa casa hai pouco, 36 anos despois, tiña unha chea de papeis que o involucraban e que aclaraban algunhas cousas que había que demostrar. E por que non as queimou, non as sacou do país ou as enterrou no xardín? Porque estaba seguro de que ninguén se ía a atrever a tocalo. Iso é o que non se fixo: escarbar e buscar a fondo. Os desaparecidos os habemos ir atopando con esa marabilla que é o Equipo de Antropoloxía Forense, que é o que máis achegou a que as familias vaian atopando ás súas deudos no medio do horror que significa escavar nos lugares onde se supón que hai enterramentos. Soa moi feo todo isto que estou a dicir, pero é así. Doe, pero é así. Eu á miña neta estou a buscala desde o primeiro día, tiña tres meses e ten 36 anos agora.
 
Que tipo de axudas recibiu?
Eu podo dicir que non tiven axudas, salvo de persoas que xenerosamente me achegan algún dato por se pode tratarse de Clara Anahí, unha criatura adoptada que coñecen eles, alguén que sabe algo que lle chama a atención. Pero que o goberno buscase á miña neta, non. E digo a miña neta, personalizando, pero tampouco aos demais. Non houbo unha procura concreta e seria que leve a un fin. Si, abríronnos portas, e iso agradézoo enormemente porque non o tivemos noutros gobernos. Pero falta o principal, atopar a verdade verdadeira dos desaparecidos. Non que me digan: estiveron acá, estiveron alá e despois: que? Houberon subsidios e a min axudáronme coa restauración da casa dos meus fillos, que viña abaixo. Logramos mantela por moito tempo cun subsidio. Por iso, son unha muller agradecida, pero fáltame a miña neta. E ninguén a busca, só eu. E a xente que me axuda, por suposto, moita xente axudoume e apoioume, pero a procura... onde está?
 
Dicía que este goberno fixo unha apertura, a que se refería?
A xustiza, non o goberno. No xuízo sobre a desaparición sistemática de nenos, que houbo o ano pasado e que empezou en 2011, traballouse moi ben. A xuíza que tivo a cargo este xuízo fixo un labor magnífica, o mesmo o fiscal, pero claro, hai cousas que non se fixeron. Por exemplo, desde a Asociación Anahí presentamos un pedido de violación urxente na SIDE (Servizo de Intelixencia do Estado), porque estamos seguras de que aí hai moitos elementos de proba e non o fixeron. Entón faltou iso, un puntal que debeu utilizarse para sacar cousas. É fácil falar desde fóra, pero cando un cumpre unha misión, tense un posto e hai que facer algo, hai que facelo custe o que custe. Ese é o meu concepto a esta altura da miña vida. Sinto frustrada en todas as esperanzas que tiven, quizais demasiadas esperanzas, sempre fun bastante ilusa. Esperaba moito máis do que recibimos, non só deste goberno, de todos.
 
Desde o secuestro dos seus fillos e a súa neta vostede ha ir recompilando moita información que logo foi utilizada como proba durante os xuízos.
Si, teño moitísima información. Porque foi un costume da miña vida: arquivar e gardar. Para que? Para a historia, para o recordo, para o corazón dun, para o que sexa. Eu non fixen unha cousa moi importante arquivando todo o que arquivei senón que é parte da miña mesma. Así me atopo con que teño moitísimas cousas, datos, e que cando inicio unha querela ou un xuízo poño todo o que teño a disposición do Tribunal. E axuda, claro que axuda, pero a xustiza non ten que esperar que un lle achegue cousas, a xustiza ten que facer o seu traballo. Eu sempre entendín que son os que nos deben todo isto, os que deben facer o traballo de investigar, non os que nos desfixeron as nosas familias.
 
O seu arquivo foi declarado Memoria do mundo pola UNESCO.
 
Bo, consideraron que era un arquivo moi completo e moi importante. Temos un arquivo moi grande dos vídeos e todas as declaracións públicas, tanto no Xuízo pola Verdade da Prata como en todos os xuízos dos que fomos parte. Non de todos todos porque sería imposible, pero dos que fomos parte, si. Agora estamos nun momento moi difícil porque o ano pasado non recibimos ningún subsidio. Mantémonos con subvencións, cotas nosas (dos socios da asociación), e pequenas doazóns que recibe a entidade, pero ninguén aprobou un centavo para a asociación. Ou sexa, din que aproban, pero despois non chegan os fondos. Neste momento, estamos a pensar que non podemos seguir o arquivo de audiovisuais. Até o ano pasado eu mesma carguei con ese gasto, pero agora xa non podo, estamos a contemplar a posibilidade de abandonar ese traballo.
 
Como foron cambiando as estratexias de traballo e de loita durante todos estes anos?
Eu fun presidenta de Avoas até 1989 e despois estiven uns anos traballando soa ata que creamos a Asociación Anahí. Xa non pertenzo a Avoas de Praza de Maio, así que pódoche falar do meu. As miñas estratexias e as miñas maneiras de proceder foron sempre as mesmas: pescudar e ler o máximo posible de todo, non perderme ningunha publicación importante, e recibir todas as denuncias que fai a xente sobre nenos, arquivalas e telas en orde. Por exemplo, o xuízo de Videla, non se si eran 160 corpos, teño os de cada un deles, pero non os pido en CD, pídoos en papel. Eu non podo ler porque perdín a vista hai uns anos, pero lenme, sacamos notas e en base a iso presentamos as querelas.
 
Estamos a buscar nenos e adultos desaparecidos tamén, a procura implica a toda persoa de calquera idade que teña problemas de identidade. E así logramos algúns éxitos que non publicamos, que quedan na intimidade da xente, somos de perfil baixo. Outras estratexias: manexarnos coa verdade, con achegar de todo o que teñamos, asegurarnos moito pero moito antes de facer unha denuncia e seguir a causa regularmente achegando cousas. Esa é a maior estratexia, non teño outra.
 
Han ir variando esas estratexias cos anos?
Si, agora é un pouco máis fácil entrar nun xulgado e iniciar unha causa, os xuíces préstanche máis atención, escóitanche e crenche. Houbo momentos que nos chamaban as tolas ás Nais e ás Avoas. Todo iso foise revertendo e agora tómase en serio todo o que dicimos. Salvo algunhas rémoras que quedan por aí. Algúns que por aí teñen nun caixón do escritorio un pedido feito un ano atrás por exemplo. Eu o que lles pido aos xuíces é que investiguen polo menos o que nós achegamos, non que busquen, xa non perdo o tempo.
 
Que opina do que pasa, ou non pasa, en España coa Memoria Histórica?
Ai! Mira, eu choro moi pouco, tratei de tragarme as bágoas e traballar, traballar e traballar. Pero chorei de rabia e de vergoña cando souben que había esa cantidade de nenos desaparecidos desde a época de Franco. Desarmeime porque habemos ir tantas veces a España a pedir axuda e comprensión, unha axuda que só nos deu Baltasar Garzón. E ver que estivemos alí tan estúpidamente ignorantes, que iamos pedir o que eles mesmos non solucionaran e que son como 30.000. Púxenme a chorar e ese día chorei de vergoña e de rifa porque poidan suceder cousas así. Porque entón, en que crees?
Está aquí: Home Simboloxía franquista Artigos "Non espero nada de Bergoglio porque xamais poderei esquecer o rexeitamento Igrexa á nosa causa"

Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

r/ Olmos 16 - 18 1º - 15003 A Coruña

T. 981 200869

Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.

Poemas da memoria