Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

As rúas de Melilla conviven aínda con diversa simboloxía de tipo franquista

A retirada dunha estatua de Francisco Franco volve pór de actualidade un asunto que debe abordar a Cidade






Un paseo polas rúas de Melilla pode revelar ao observador a existencia dunha variada disposición de símbolos propios da época franquista, residuos dun período que na cidade alcanzou unha certa plenitude debido aos lazos históricos que uniron durante moito tempo ao xeneral Francisco Franco, quen fose Xefe do Estado durante 35 anos.

Neste sentido, a recente retirada dunha estatua do xeneral que se situaba no interior do acuartelamento Millán Astray da Lexión, suscitou de novo a polémica sobre un asunto que deberá abordar a Cidade Autónoma nalgún momento, buscando o consenso coa oposición ou sen o.

E é que a aprobación no ano 2007 da coñecida como Lei da Memoria Histórica, trouxo á palestra informativa un asunto que para a maior parte dos cidadáns estaba esquecida, ou polo menos iso parecía. En calquera caso, en Melilla xurdiu a polémica debido á existencia dunha gran variedade de simboloxía franquista nalgunhas das súas rúas, ben sexan monumentos, escudos, placas e mesmo toponimia, como pode apreciarse en moitas das súas rúas.

Até o momento son varios os monumentos que ou ben foron retirados ou sinxelamente reformáronse para evitar a exaltación dunha época caracterizada pola falta de liberdades. É o caso do monumento aos caídos, situado no paseo Duquesa da Vitoria, que foi reformado pola Consellería de Fomento, quitando a simboloxía franquista para convertelo nun monumento á paz.

Esta parece ser até o momento a política da Cidade Autónoma, evitando entrar en enfrontamentos políticos que poidan ter unha tradución en forma de conflito social. Con todo, desde algunhas formacións políticas locais pídese máis prema ao Goberno para que aplique con rigor a normativa estatal nesta materia, non sen un fondo de polémica, como é o caso suscitado coa estatua do comandante Francisco Franco situada na entrada do porto.

Estatua de Franco

O caso da estatua situada á entrada do porto é significativo do estado da cuestión en Melilla, pois para moitos melillenses non suporía ningún agravio deixala no seu sitio na medida en que non enxalza ao franquismo, pois representa ao comandante Francisco Franco na súa etapa como lexionario, sendo o monumento tributario dunha reseña histórica esencial na cidade como foron os tráxicos sucesos de Annual.

Talvez por iso desde a Cidade Autónoma decidiuse actuar con certa cautela, pois entre outras cuestións, valorouse a posibilidade de reformar a estatua e incluír tamén a outros dous personaxes históricos como foron o comandante Fontanés e o propio creador da Lexión, Millán Astray.

A pesar diso, tamén se ofreceu a estatua ao Ministerio de Defensa, sen que recibise resposta o Goberno local polo momento. En calquera caso a polémica está servida na medida en que a oposición, formada por CpM e o PSOE, pretenden presentar unha moción na Asemblea para pedir a súa retirada.

En canto á Lei, esta avoga no seu artigo quince por "a retirada de escudos, insignias, placas e outros obxectos conmemorativos de exaltación, persoal ou colectiva, da sublevación militar, da Guerra Civil e da represión da Ditadura". Para moitos esta estatua non tería ningún destes significados co cal a polémica política parece estar aberta.

Rueiro e outros símbolos

Pero Melilla dá máis de si pois hai outros aspectos que aínda non foron contemplados pola Cidade Autónoma como o monumento á vitoria situado na avenida Juan Carlos I, este si significativo en canto á exaltación da Guerra Civil, tal e como expón a normativa.

De momento non parece crear tanta polémica nin animadversión nalgunhas formacións políticas, talvez porque nel non está representado Francisco Franco. A cidade acolle outras representacións como escudos aínda que tamén resalta a existencia dunha toponimia nalgunhas das súas rúas que rememoran a personaxes que tiveron algún papel significativo na contenda civil.

É o caso do oito cales dedicadas a falanxistas que aínda conservan os seus nomes por exemplo Antonio Bermejo, Antonio Mira, Pedro Madrigal ou o menos coñecido falanxista Rettschlag entre outros.

De momento aínda non se abordou a necesidade de cambiar estes nomes no rueiro aínda que tarde ou cedo deberá facerse como ocorreu no seu día coa avenida do Generalísimo, ou as rúas Mola, Tenente Coronel Seguín e mesmo o barrio Calvo Sotelo, hoxe chamado da Liberdade. Parece que aínda queda traballo por facer en Melilla.