Enterrar aos mortos

Este poema está dedicado a todas as persoas que seguen batallando para recuperar os restos dalgún ser querido fusilado na Guerra Civil ou na interminable posguerra

A vida dirache quen é Deus
Ramiro Pinilla 


Fusilados no cemiterio de Badaxoz,



En xullo de mil novecentos trinta e seis

María tiña sete anos.

A súa irmá pequena, Isabel, tres.

En novembro de dous mil oito

son dúas anciás de pelo blanquísimo

e rostro engurrado e bondadoso.

Están no Informe Semanal

e miran directamente á cámara

ao contar a súa historia.

A cámara ofrece un plano curto, cortísimo

duns ollos negros como unha noite sen lúa.

Chegaron de madrugada

"conta María".

Acórdome coma se estivéseo vendo

agora mesmo.

O meu pai abriu a medio vestir.

Entraron como cabalos, dando voces,

culatazos coas escopetas...

Eran sete. Falanxistas do noso pobo.

Non se me esquecerá na vida.

Ao meu pai dixéronlle de todo:

Ateo cabrón, hijoputa, maricón,

anarquista de merda.

Ímonos a follar á túa muller.

Iso tamén o dicían.

A miña nai gritaba e choraba sen parar

coa miña irmá Isabel nos brazos.


Agora,

a cámara enfoca á irmá menor,

que aínda non dixo nin unha palabra.

Só bágoas transparentes,

diminutas metáforas dunha vida silenciada.

María colle a man da súa irmá,

acaríñaa,

coma se aínda fose unha nena moza,

e segue co seu relato:

levaron ao meu pai e ao meu irmán Miguel.

Tiña quince anos

e os ollos máis fermosos que vin na miña vida.

Traballaba co meu pai no campo.

Un sol, iso era o meu irmán.

Neste punto,

María non pode conter as bágoas

e déixaas que saian en multitude,

mentres llas enxuga cun pano.

O meu pai tratou de defenderse,

porque outra cousa non,

pero valente era como o que máis.

Un deles achegouse e pegoulle

coa escopeta na barriga.

Nós tres seguiamos chorando e dando berros.

Non me deu tempo nin a darlles un bico.

Subíronos nun camión

con outros veciños do pobo

e afastáronse na escuridade.

Nunca máis volvemos velos.

Nin vivos nin mortos.

Durante corenta anos

non podiamos nin nomealos.

A miña nai morreu con esa pena no corazón.

Non pasou nin un só día sen que chorase polo seu marido

e polo seu fillo Miguel.

Cando chegou a democracia,

o condutor do camión sinalounos

a fosa común,

xunto á estrada,

onde están enterrados.

O único que nós queremos

antes de morrer

é enterrar aos nosos mortos.

Enterralos como Deus manda,

nunha tumba do cemiterio,

enterralos como se enterra ás persoas,

non como se enterra aos cans rabiosos.

É o único que lle pedimos a Deus.