Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

París condecora coa súa máxima distinción a 3 sobreviventes do centenar de españois que exerceron de punta de lanza na súa liberación dos nazis

Homenaxe aos membros da Novena Compañía do Xeneral Leclerc. Os Heróis de "La Nueve"

Guernica, Madrid, Ebro, Guadalaxara, Brunete, Don Quixote... Os nomes dos primeiros carros blindados dos aliados que o 24 de agosto de 1944 entraron en París eran tan españois, e tan republicanos, como os soldados que os conducían, membros da novena compañía do xeneral Leclerc, coñecida como o Nove. Con todo, a historia esqueceuse deles. Tras unha improvisada homenaxe no 2004, o recoñecemento oficial chegou onte, 66 anos despois. O Concello de París condecoró coa súa máxima distinción, a Gran Medalla de Vermeil, ao tres sobreviventes do centenar de españois que exerceron de punta de lanza na liberación da capital francesa dos nazis.

«Máis vale tarde que nunca», conténtase Rafael Gómez, andaluz que entrou en París co Guernica. Lembra que a primeira noite na cidade da luz pasouna na rúa, ao pé do majestuoso edificio do concello que onte lle abriu un dos seus salóns máis nobres para renderlle honras. E un pouco de xustiza. O seu compañeiro Luís Royo Ibáñez, orixinario de Barcelona, levaba o Madrid, que se averió e tivo que cambiarlle a oruga ás portas da cidade. «Os republicanos españois non foran recoñecidos como liberadores até agora», afirma.

O terceiro sobrevivente, Manuel Fernández, un asturiano que escapou das garras franquistas na prisión de León, entrou en padiola na capital tras ser gravemente ferido por mor dun prato de cordeiro con xudías ofrecido por unha francesa. «Facía moito tempo que non comía algo tan bo, esquecinme da metralladora, e cando fun a recuperala recibín un canonazo», rememora.

Dronne, o francés.

O tres combatentes nonagenarios, que formaron parte da escolta de protección do Xeneral De Gaulle na súa entrada triunfal nos Campos Elíseos de París, foron tratados onte como «heroes» na cerimonia organizada pola tenente de alcalde Anne Hidalgo, neta dun republicano español e artífice da homenaxe. Sen ela, e sen o traballo realizado por Evelyn Mesquida, autora do libro O Nove, os españois que liberaron París, seguramente non se rescatou a memoria dos soldados capitaneados por Raymond Dronne, o único francés da compañía.

Unha historia reivindicada agora nun documental titulado O Nove ou os esquecidos da vitoria, coproducido pola televisión pública e os arquivos audiovisuais do Ministerio de Defensa. O documental, presentado onte á noite, escarba no diario de guerra de Dronne. Nas súas notas, o capitán lembra que Leclerc recomendoulle aos españois con esta frase: «Dan medo a todo o mundo, son bos soldados. Hai anarquistas, socialistas, comunistas, pero todos son antifalangistas e antinazis».

Todos loitaran no bando republicano e alistáronse na lexión estranxeira, a única vía que lles ofreceu Francia para combater aos nazis. Antes de entrar en Francia, participaron na campaña de Tunes contra o sanguinario mariscal Rommel. Unha penosa viaxe ao horror emprendido na confianza de que, tras a derrota de Hitler, viría a de Franco.

Longa travesía

«Dronne dicíanos que eramos diferentes doutros combatentes porque nós non loitabamos por unha bandeira, senón por un ideal», explica Fernández. Pero o seu soño de «atravesar os Pireneos» cos tanques aliados e derrotar ao ditador fíxose cachizas despois da contenda ao imporse a lóxica da guerra fría.

Aí iniciouse a longa travesía polo deserto da desmemoria daqueles que levaban con orgullo a bandeira republicana na solapa do uniforme do Exército francés, tiñan fama de aguerridos e indisciplinados, e cantaban Ai Carmela para darse coraxe antes de entrar na batalla. Ao día seguinte da liberación, os diarios non fixeron referencia algunha aos españois. O blindado Guadalaxara foi rebautizado Dromilly e nas crónicas o oficial español Amado Granel, substituído por Dronne.

«Estabamos moi ben vistos pola poboación. A min acolleume unha familia francesa que me coidou como a un fillo. Os que se esqueceron de nós foron os outros», di Fernández en alusión ás autoridades. O asturiano advirte de que os españois non foron os únicos que non saíron na foto: «Tamén esqueceron aos africanos, os polacos e os belgas».

Amosa a túa opinión sobre este artigo

Nome:
O teu correio:
Encabezamento:
Comment:
Código Antispam:
	Opinar Previsualizar

yvComment v.1.16.1