Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

CiU e PP se alían contra a memoria

As dúas forzas da dereita executan a súa peculiar "racionalización" do Memorial



Exposición sobre a represión fascista nas rúas de Barcelona.


O programa con que CiU concorreu ás últimas eleccións ao Parlament contiña unha única alusión á memoria histórica. Amentaba este ámbito para anunciar unha "racio-nalización" da estrutura da Generalitat neste ámbito. O programa do PP ás últimas xerais, de 214 páxinas, referíase á memoria en catro ocasiones e con ton firme: "Aseguramos o dereito das vítimas á dignidade, á memoria, e á reparación a través da xustiza, así como o recoñecemento e a proximidade que merecen". Pero o documento non facía referencia ás vítimas da Guerra Civil nin do franquismo, senón ás da banda terrorista ETA.

Ese esquecemento selectivo resultaba premonitorio do novo recorte que as dúas forzas da dereita de Catalunya levaron a cabo nos Orzamentos de 2012 con respecto á memoria histórica. A súa principal institución, o Memorial Democràtic creado polo Tripartito en 2007, sufriu en só dous anos un durísimo recorte orzamentario de até o 50%. Dos 3,7 millóns de euros con que contou esta entidade en 2010 para impulsar e coordinar todas as políticas neste campo pasouse a 1,8 millóns de euros. Esta cifra responde a que o PP logrou arrincar a última hora unha rebaixa extra de 43.500 euros dos que presumiu posteriormente á hora de presentar o seu segundo pacto orzamentario consecutivo co Govern de Artur Mas.

As vítimas de ETA

Dáse a circunstancia, ademais, de que o documento explicativo deste acordo inclúe nun marco de recortes que se agravarán pola previsión de que Catalunya entrará en recesión este ano un aumento da partida destinada ás vítimas do terrorismo, que pasarán dos 30.000 euros de 2011 a 50.000 este ano; un 60% de aumento coincidindo con que as políticas de memoria perderon un 12% nese período de tempo.

As asociacións catalás implicadas na memoria histórica mantéñense á marxe dese agravio comparativo pero non ocultan a súa preocupación ante un Govern que deu razóns sobradas para que crean que esta materia non interesa en absoluto. O Memorial, por exemplo, estivo 11 meses sen director. E entidades como a Associació per a Recuperació da Memòria Històrica de Catalunya (ARMHC) esperaron durante 14 meses para poder reunirse coa vicepresidenta da Generalitat, Joana Ortega, procedente de Uniu Democràtica e colaboradora de Josep Antoni Duran i Lleida, e agora máxima responsable neste campo.

"Entendemos que hai que recortar, pero é curioso que a Memòria Històrica sempre vai cara abaixo", explica Manel Perona, presidente da ARMHC. A súa preocupación é evidente, porque considera que o tijeretazo en memoria histórica non só afectará ao Memorial, senón a todas as entidades. "Xa sabemos que CiU non ten ningún tipo de interese na memoria, pero isto afectaranos a todos", explica.

Perona non oculta a súa preocupación ante o novo recorte orzamentario e di estar á espera de coñecer a desagregación exacta: "Non sabemos se con ese diñeiro pódese dedicar algo a fosas ou a algunha exposición ou se será todo para pagar nóminas ao persoal".

"Se non regas a planta..."

A mesma inquietude expresan na Associació Catalá d'Expresos Polítics do Franquisme. O seu presidente, Enric Pubill, descoñece se haberá diñeiro para emprender políticas. "Ese é o interrogante que queremos que nos respondan", di, pouco esperanzado.

Pubill ve ao PP culpable desta situación e asegura que "é unha pena que unha entidade como o que debía ser o Memorial Democràtic háxase descafeinado así". Este veterano da loita contra o esquecemento do ocorrido durante o franquismo cre que a intención do Govern é "facer desaparecer a memoria histórica; cando tes unha planta e non a regas, ao final mórrese". Pubill, ademais, lamenta que "diñeiro, para o que lles interesa, sempre acaba saíndo".

En vésperas de Nadal, e tras case un ano de espera, o Govern elixiu finalmente a un director para o Memorial Democràtic, o avogado Jordi Palou, afín a Uniu. O nomeamento, no entanto, non alterou o pesimismo reinante.

Palou xa se manifestou favorable ao cambio de localización do Memorial Democràtic, que pasou de estar na sede da Via Laitana a quedar colocado no castelo de Montjuïc, un recinto militar de infausto recordo para os movementos obreiros de Barcelona. As asociacións denuncian que o castelo "está moi ben para que o visiten os turistas, pero non para impulsar actividades nin para que teña presenza na cidade", en palabras de Manel Perona.

Reunións e pesimismo

Palou, ademais, xa celebrou as súas primeiras reunións con integrantes do Consell de Participació do Memorial Democràtic pero aínda non atopou tempo para reunirse con estas asociacións. "Estamos como hai un ano", lamenta Enric Pubill.

A reunión que si se puido convocar é a que manterán o próximo 5 de marzo os dirixentes da ARMHC con altos cargos do Departament de Joana Ortega. Con todo, o optimismo escasea. E Enric Pubill lamenta a falta dun compromiso auténtico neste campo: "Tivemos que aguantar 40 anos por unha banda e 33 polo outro... Hai un pacto de silencio e parece que, cando morramos, acabouse a memoria".