Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

Os cazadores de Garzón

Todos os membros da Sala do Penal do Supremo, salvo Granadeiros, participaron na instrución dalgunha das causas contra o xuíz. Polo menos cinco maxistrados deixarán o seu sinal no tres


O maxistrado Baltasar Garzón chegando o pasado xoves ao Tribunal Supremo, á vista pola causa dos crimes do franquismo.


Algúns poucos son progresistas e outros a gran maioría, conservadores; hainos que chegaron do sur, do norte, do leste e do oeste; procedentes da carreira fiscal ou da xudicatura. Pero aos membros da Sala do Penal do Tribunal Supremo únenlles dúas características. Todos son homes. E todos salvo Carlos Selectos participaron na instrución dalgunha do tres causas simultáneas que se seguen contra Baltasar Garzón.

A triloxía contra Garzón puxo ao sistema xudicial en dúbida en toda a prensa internacional de referencia e ante as grandes organizacións de dereitos humanos, que subliñan que nunca viron nada igual nunha democracia. Sobre todo pola aparencia de causa única, perfectamente orquestrada, o que levou a un xurista tan conservador como Jorge Trias Sagnier, exdiputado do PP que chegou a equiparar o Estatut de Catalunya coa China de Mao, a cualificar de "cazaría" o acoso a Garzón.

Dos 14 maxistrados da Sala do Penal 15 se se inclúe a Adolfo Prego, que en setembro fichou por un bufete privado, só un, Carlos Selectos, que preside o tribunal dos crimes franquistas, non participou en ningunha do tres instrucións simultáneas contra o xuíz. O resto puxo a súa firma nesta obra colectiva.

A "contaminación" é unha das cuestións que máis alarmou aos xuristas: como maxistrados que desempeñaron un papel activo na fase de instrución dunha causa como instrutores ou na sala, con decisións moi polémicas e que mesmo foron apartados por "falta de imparcialidade obxectiva", saltan a outra das causas como membros do tribunal ou relatores de resolucións.

De feito, 12 membros da Sala participaron en polo menos dúas das causas, xa sexa na fase de instrución ou de xuízo. E a pesar de que aínda non se sabe quen integrará o tribunal dos cobros en Nova York, até cinco xuíces xa deixaron o seu sinal no tres causas simultáneas: Juan Saavedra, Julián Sánchez Melgar, José Manuel Maza, Andres Martínez Arrieta e Miguel Colmenero [ver gráfico].

A fervenza de decisións implacables contra Garzón só se rachou as dúas veces que a disputa xurídica ha abandonado o fortín do Penal. E entón a Sala Especial a do 61 propinou senllos revolcones por abafadora maioría aos maxistrados á caza de Garzón.

A cazaría foi inicialmente compartida por conservadores e progresistas. Pero ao final da triloxía, os progresistas mostraron algún signo de disidencia, coa única excepción de Luciano Varela: Granadeiros, ex fiscal xeral co último Goberno de Felipe González, non participou en ningunha instrución; Joaquín Giménez, histórico de Xuíces para a Democracia, acabou desmarcándose cun voto particular da instrución do franquismo e aceptou ser recusado, e Perfecto Andrés Ibáñez tamén aceptou o seu recusación en escóitalas.

Mesmo Alberto Jorge Barreiro, que procesou a Garzón por escóitalas nun auto tan agresivo que, segundo varios expertos, anticipa a condena, votou na Sala do 61 a favor de recusar aos seus compañeiros de sala. E fontes xurídicas sitúan ao moderado Andrés Martínez Arrieta entre o tres partidarios de aceptar as cuestións previas expostas por Garzón no xuízo do franquismo, xunto con Selectos e Andrés Ibáñez.

En cambio, os maxistrados máis conservadores e o progresista Varela mantiveron unha unidade granítica. Os máis activos contra Garzón foron os seguintes:
Juan Saavedra: Presidente apartado

O presidente da Sala do Penal firma da súa propia man una das resolucións máis polémicas do serial: a aceptación da querela de Falanxe.Xuristas de dereitos humanos considerárono equivalente a que o presidente do Alto Tribunal alemán aceptase unha querela do partido nazi contra un xuíz por investigar os crimes do partido de Hitler. Ao final, Falanxe foi expulsada da causa por un formalismo.

Como presidente da Sala do Penal correspondíalle presidir o tres causas porque son "especiais" ao dirixirse contra un maxistrado, pero a súa teimosía por xulgar a Garzón foi superior ao que fixa o regulamento: por dúas veces foi apartado forzosamente porque quería formar parte do tribunal a pesar de participar da instrución. En ambos os casos, a Sala do 61 botoulle por abafadora maioría: 13 votos contra 2.

Saavedra, da asociación moderada Francisco de Vitoria, xa deixara claro nunha entrevista no País, en 1999, o seu malestar con Garzón: "Son totalmente contrario aos xuíces estrela", afirmou, en referencia explícita ao xuíz. O maxistrado é íntimo do presidente da Sala do Militar, Anxo Calderón, opositor furibundo á revisión das penas de morte dos consellos de guerra franquistas e un dos dous xuíces que lle apoiou na Sala do 61.
Adolfo Prego: Admirador de Pío Moa

Moitos sinalan como o maxistrado crave do pesadelo que vive Garzón a este exvocal do Consello do Poder Xudicial (CGPJ) a proposta do PP. Como relator da sala da causa do franquismo non só avalou todas as decisións polémicas de Varela, senón que as arroupaba con eloxios a "a moi técnica e ben construída motivación do instrutor".

Prego foi relator desta causa a pesar de asinar un manifesto contra a Lei de Memoria xunto a Federico Jiménez Losantos; presentar con eloxios un libro de Pío Moa, historiador revisionista que culpa á República da Guerra Civil e minimiza o horror franquista; formar parte do padroado de honra da asociación en Defensa da Nación Española (Denaes) xunto a significados dirixentes do sector duro do PP e conceder entrevistas á revista da Irmandade do Val dos Caídos. Tras verse apartado en contra da súa vontade do tribunal que ía xulgar a Garzón, Prego deixou o Supremo e fichou polo bufete Hermosilla & Gutiérrez de Rózaa, que en medios xurídicos considérase moi ben conectado coa Casa Real.
Miguel Colmenero: Novo 'home forte'

Tras a marcha de Prego, fontes xurídicas sitúano como principal referente do sector duro da Sala do Penal máis próximo ao PP. O expresidente da conservadora Asociación de Fiscais participou no tres causas contra Garzón.

Como relator da sala nos cursos de Nova York, aceptou a admisión a trámite dun asunto arquivado tres veces polo CGPJ e até pola propia Sala Penal do Supremo só un ano antes, e tras dar audiencia até en seis ocasiones aos querellantes sen informar a Garzón. Agora forma parte do tribunal da causa do franquismo, onde fontes xurídicas atribúenlle unha posición moi dura nas deliberacións.

Colmenero tamén asumirá o relatorio da sentenza de escóitalas, causa na que xa tivo un papel crave antes do xuízo: foi el quen rexeitou a recusación de Varela a limine (é dicir, de plano e sen instruír), a fórmula que lle permitiu esquivar a Sala do 61 e ademais chegar a tempo para que o xuízo comezase antes que o do franquismo.
Luciano Varela: Afillado de Prego

Un histórico dos progresista Xuíces para a Democracia, pero que elixiu a Prego como padriño na súa entrada ao Supremo. Como asesor na redacción da Lei do Xurado formou parte do último equipo de Xustiza e Interior de Felipe González Juan Alberto Belloch, Margarita Carballos, María Teresa Fernández de la Vega, que tanto se puxo a mal con Garzón tras deixar leste o Ministerio e desempoar a instrución dos GAL. Expresou con palabras moi grosas e de cariz persoal a súa animadversión cara a Garzón mesmo ante outros maxistrados do Supremo.

A instrución de Varela na causa do franquismo tivo elementos polémicos: deu unha insólita segunda oportunidade a Mans Limpas para reparar erros de vulto no seu escrito e orientouna ademais sobre como facelo a única forma de seguir adiante co caso, e nunha soa mañá redactou até sete resolucións para que ese día o CGPJ puidese suspender a Garzón e negarlle o permiso que solicitaba para irse á Haia.

Ademais, Varela cambiou o seu propio criterio sobre a prevaricación, até entón moito máis laxo: el mesmo formaba parte do tribunal que en 2009 revogou a condena do xuíz Francisco Javier de Urquía porque a prevaricación esixe que o xuíz actúe "dunha maneira que non deixe lugar a dúbidas". E iso que, segundo os feitos probados, Urquía percibiu un suborno de 73.800 euros do suposto cerebro do caso Malaya, Juan Antonio Roca, e tras o pago prohibiu que unha televisión local emitise un programa sobre leste.

Na súa instrución, Varela aínda cambiou outro criterio seu: en 2008, el mesmo redactou un voto particular no caso Atutxa lembrando que non debe abrirse xuízo oral só coa acusación popular. É dicir, en contra do criterio do fiscal e sen particulares directamente afectados. Xusto o que sucede na causa do franquismo que el levou a xuízo.
Manuel Marchena: Escudeiro de Cardeal

Foi man dereita de Jesús Cardeal, o ultraconservador fiscal xeneral do Estado con José María Aznar, e pasou dous anos rebuscando en balde nas contas de Garzón como instrutor da causa dos cobros polos cursos que deu en Nova York. E iso a pesar de que entre 2007 o ano en que accedeu ao Supremo e 2010 polo menos 25 empresas patrocinaron actos nos que o propio Marchena foi conferenciante. O xuíz e as empresas negáronse a detallar os emolumentos.

A pesar de non completar aínda a súa instrución, Marchena sentou no tribunal que xulga a Garzón por escóitalas. E mentres participa nas deliberacións sobre a sentenza, redactou un auto imputando ao xuíz por suborno impropio trufado de duras acusacións pola súa suposta falta de colaboración.
Francisco Monterde: Coñecedor da 'Gürtel'

Membro da conservadora Asociación Profesional da Magistratura (APM) e próximo ao Opus Dei, formou sala na causa do franquismo e foi obrigado a apartarse do xuízo por falta de imparcialidade obxectiva. Pero agora forma parte do tribunal que delibera sobre a sentenza na causa de escóitalas durante a instrución da Gürtel.

O caso coñéceo de preto: foi o instrutor cando chegou ao Supremo polos aforados Luís Bárcenas e Jesús Merino e tívoo meses paralizado, ata que volveu ao Alto Tribunal de Madrid. Toda a súa carreira fíxoa en Valencia, un dos epicentros da Gürtel, e foi o PP o que lle levantou tanto ao CGPJ como ao Supremo.