Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

Entrevista ao avogado Fernando Magán, a Anxo Rodríguez Gallardo, testemuña no xuízo a Garzón, e a Javier Moreno, neto de fusilado
"En España non se cumpre cos estándares mínimos dun Estado de Dereito"

Rompéronse as barreiras dos noticieros oficiais e non tiveron máis remedio que escribir ou falar do xuízo do Tribunal Supremo de España contra un xuíz que pretendeu investigar os crimes dos franquistas, pero iso si, eliminando todo vínculo co Dereito Internacional, coas responsabilidades que lles corresponden, empregando un discurso aséptico, coma se non coñecesen os principios democráticos, ou deixándoo todo no sentimental, ou facéndoo confuso, ou escondendo a raíz da causa. É fácil saber a quen se deben eses informantes.

Á fala con tres implicados directamente no xuízo e os seus motivos, o tres achegáronnos datos relevantes que nos deben facer reflexionar sobre o sucedido no xuízo, na rúa, dentro e fóra do estado, e no futuro que nos espera.

Fernando Magán, avogado que interpuxo a denuncia na Audiencia Nacional polas desaparicións durante a guerra.

1. Vostede que é coñecedor do proceso desde o principio, como alcanzamos o momento do que se chamou "os xuízos da vergoña", pódenos dicir como ve a situación fose do estado español e como ve a situación dentro?

Vésenos con fonda preocupación.

Está a comprobarse que en España non se cumpre cos estándares mínimos dun Estado de Dereito, de división de poderes, especialmente, está a cuestionarse moi seriamente a independencia da nosa xustiza e, ademais, estes xuízos alcanzan até formas inquisitoriales e arbitrarias na súa tramitación.

A soa presenza de observadores internacional das principais organizacións de DDHH é mostra clara de toda esta preocupación.

2. Que significa o xuízo a Garzón e que conclusión podemos sacar no caso de que sexa condenado en calquera do tres xuízos?

Por suposto, o apartamiento definitivo do xuíz Garzón da instrución dos casos iniciados por el na investigación dos crimes do franquismo e a trama Gurtel.

Se resultase absolto, por lóxica, terían que acordarse tamén a procedencia da investigación do franquismo iniciada, que tería que volver ao seu xulgado.

Pero en caso de ser condenado non se faría máis nada que evidenciar a ausencia de imparcialidade do T.S., pola súa Sala Penal, cun descrédito total para a nosa xustiza, tanto dentro como fóra de España. O que pode levar até unha grave crise das nosas institucións.

3. Que nos pode dicir sobre o sucedido na toma de declaracións ás vítimas, cal foi o interese do tribunal?

As vítimas protagonizaron na xornada de onte unha intervención memorable, puxeron en clara evidencia tanto a existencia dos delitos cometidos directamente contra ela mesmas, como o armazón criminal do réxime franquista.

Cónstame, entre outras, por manifestacións como as que me deu un avogado represaliado de Salamanca, presente no xuízo. En canto a min, mesmo na condición de avogado, non puiden acceder á Sala, nin sequera ao tribunal, salvo que o fixese "acompañado" pola Policía e volvese saír o máis axiña posible tamén "acompañado".

4. Termínase todo coa sentenza que dite o Tribunal Supremo?

Non, en absoluto. A corrupción é obrigación seguir denunciándoa e perseguíndoa.

En canto ás accións emprendidas polas vítimas do franquismo son moitas as realizadas, algunhas só teñen iniciados os seus trámites e hainas tan significativas como distintas demandas emprendidas contra España ante o Tribunal Europeo de Dereitos Humanos, ao quedar xa esgotadas vías internas.

Todo sen prexuízo das que, conforme a xurisdición universal, tamén poidan emprenderse como é o caso da querela en Arxentina.

5. Podemos esperar un futuro no que se diga a verdade, se faga xustiza e se repare ás vítimas?

A miña implicación como avogado non ten outro obxectivo.

E sigo e estou nel porque creo que será inevitable que se produza esa xustiza en canto á verdade, pero non será completa na reparación, pois se produciu tarde, debese emprenderse, ou feito, desde o mesmo momento que a esquerda alcanzou o poder político en España.

Fernando Magán, moitas grazas polas súas palabras.

--------------------

Anxo Rodríguez Gallardo foi un dos declarantes como testemuña.

1. Pódenos comentar a situación da que é coñecedor, desde cando, e por que é testemuña?

Son Anxo Rodríguez Gallardo, presidente da Asociación Memoria Histórica do 36 de Ponteareas, historiador e profesor da Universidade de Vigo.

Requiriuse a miña presenza como testemuña no xuízo que se segue a B. Garzón porque a nosa asociación foi unha das denunciantes con data do 14 de decembro de 2006. As sucesivas ratificacións a esas denuncias, a documentación que acompañamos á denuncia, inicialmente datos da zona de Ponteareas e con posterioridade datos xerais da represión ocorrida en Galicia entre 1936 e 1939 converteunos en parte do proceso. Presentamos outras denuncias en xulgados territoriais (Porriño e Pontevedra) e, nalgún deses casos, apelamos as decisións de arquivo ou dilación destes xulgados, aos que requirimos a localización de fosas e, de ser o caso, a exhumación de corpos de persoas desaparecidas a consecuencia dos crimes producidos a partir de 1936.

2. Que cre que é preciso para resolver o xuízo?

O contexto do xuízo que se está celebrando no TS non é o que as nosas denuncias pretendían, porque xustamente buscabamos que se xulgasen os crimes do franquismo, non ao xuíz que instruíu unha causa sobre eses crimes. Obviamente, esta pirueta xurídica é unha manifestación máis de impedir que os crimes de lesa humanidade que tiveron lugar desde o inicio do levantamento armado de 1936 se amolde á xurisprudencia internacional, da que España leva anos facendo caso omiso.

3. Como viu a resposta do pobo traballador ante "os xuízos da vergoña" e como viu o sucedido dentro da sala onde se celebran?

A resposta do pobo en forma de compromiso e solidariedade coas vítimas crece día a día, en forma de actos espontáneos ou organizados, ou de compromisos políticos e cívicos.

4. Cre que son suficientes as declaracións que se achegan?

Non deixa de ser simbólico para a arquitectura democrática da sociedade española que un xuíz do TS garantise as declaracións das testemuñas da defensa como unha manifestación representativa da violencia padecida por miles de vítimas nos Estados español. A sala encheuse, pois, da memoria, da verdade e da reclamación dunha reparación xusta promovida polas propias vítimas.

5. Poderase xulgar aos franquistas polos seus crimes de Lesa Humanidade? O Dereito Internacional a espera?

Nunca son suficientes as declaracións achegadas. Que só 20 testemuñas declaren permite intuír, só intuír, o que foi a violencia franquista en forma de 130.000 vítimas, cos datos actuais. Se a sociedade española non é capaz de asumir que debe dar unha resposta xurídica aos crimes cometidos polo franquismo, haberán de ser instancias internacionais quen o fagan, para vergoña perpetua dos que nos sucedan.

Anxo Rodríguez Gallardo, moitas grazas polas súas palabras.

----------------------

Javier Moreno Presidente da Asociación Foro pola Memoria e neto de Joaquín Moreno, fusilado en Madrid.

1. Javier Moreno, vostede que é coñecedor do proceso desde o principio, alcanzamos o momento do que se chamou "os xuízos da vergoña", pódenos dicir como ve a situación fose do estado español e como ve a situación dentro?

A situación se esta vendo fose do estado español como unha vergoña. Nós como asociación mantemos relación con outras asociacións deste ámbito en Europa e a súa reacción pódese cualificar de perplexidade, as asociacións en Europa adoitan ser de descendentes de brigadistas e dos movementos europeos que apoiaron a causa da II República na guerra civil española e non comprenden como aínda dentro do marco da UE pode existir un país como España onde non se aplique a normativa internacional en dereitos humanos, o máis sanguento é o caso dos desaparecidos sen investigar. Eu persoalmente creo que se se puxesen a pensalo creo que nin Sarkozy nin Merkel entenderíano.

En Latinoamérica, en países como Guatemala reciben a información con incredulidade porque alí atópanse nun proceso parecido aínda que menos numeroso no número de vítimas en comparación co caso español e máis próximo no tempo, en Guatemala intervén a xustiza en todas as aperturas de fosas comúns e hai varios culpables que foron xulgados, non lles entra na cabeza que un caso como o de Garzón, impulsor da xustiza universal, precisamente alí este sendo xulgado.

2. Que significa o xuízo a Garzón e que conclusión podemos sacar no caso de que sexa condenado en calquera do tres xuízos?

Nós pensamos que houbo loita pola recuperación da memoria antes de Garzón e seguirá existindo posteriormente ao seu proceso.

A verdade é que egoístamente para nós supuxo dar unha propaganda á situación que se estaba producindo en España a nivel internacional, que existan españois asasinados as cunetas e que a maioría dos xuíces se neguen a investigar as causas da súa morte alegando prescrición, sen nin tan sequera dignarse a datar os restos, supón que no noso estado hai unha parte da poboación en situación de indefensión, o cal é inconcibible nun estado de dereito.

Garzón fóra de personalismos deu un paso adiante neste caso e tentou atender a esa parte da cidadanía.

A persecución iniciada contra el ten que ver con motivos ideolóxicos sen dúbida, hai unha parte da sociedade que pensa que o que queremos é revanchismo, por tanto fixo levantarse á parte máis escura da España franquista que se atopaba acazapada.

Nas outras dúas causas a verdade que todo o proceso cheira un pouco mal e encima tento atacar outro dos alicerces máis importantes do post-franquismo que é a corrupción.

A súa condena causará máis que sospeitas sobre o sistema xudicial español no estranxeiro e entre os demócratas en España.

3. Que cre que é preciso para resolver o xuízo?

Nós pensamos que unha saída moi digna para o supremo sería a súa absolución aínda que polo avance da causa non apunta cara a ese final. O que máis nos preocupa é o ámbito das competencias na investigación das vítimas do franquismo tras a condena de Garzón Quen investigará as desaparicións? Despois disto non creo que existan moitos xuíces territoriais dispostos a meterse en problemas

4. Termínase todo coa sentenza que dite o Tribunal Supremo?

Non, claro que non, o proceso da recuperación da memoria democrática do noso país é un proceso imparable que une a todos os ámbitos da esquerda tradicional e o movemento internacional de dereitos humanos está do noso lado.

No ámbito xudicial seguiremos insistindo até as máis altas esfera internacionais, sen xustiza non hai memoria.

5. Podemos esperar un futuro no que se diga a verdade, se faga xustiza e se repare ás vítimas?

É irremediable para a consecución dunha democracia plena; nós consideramos que se isto non se fixo antes é porque non había as circunstancias sociais e políticas necesarias. A memoria institucionalizada fóra de cores políticas ou ideoloxías é unha das características dos estados de dereito, miremos ao noso ao redor non moi lonxe das nosas fronteiras e atoparemos a resposta.

Os nosos fillos e netos non se merecen que lles confundan mesturando vítimas con verdugos.

Javier Moreno, moitas grazas polas súas palabras.