Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

A paraxe onde non apareceu Lorca vólvese a encher de flores na súa memoria

A pesar das escavacións en Alfacar, Luís García Montero e a actriz Branca Portillo guiaron uns concorridos actos no 74 aniversario do fusilamento do poeta



Luís García Montero (esquerda) observa como a actriz Blanca Portillo deposita unha flor no monólito de Lorca, en Alfacar.


Desde hai dúas décadas, cada 17 de agosto, no alto do pobo de Alfacar, nun parque que leva por nome Federico García Lorca, lémbrase ao autor de 'Mariana Pineda' cunha ofrenda floral ante o monólito erixido en memoria do poeta e das vítimas da Guerra Civil Española. Onte tamén ocorreu. Pero houbo unha diferenza.

Os asistentes -representados na voz do poeta Luís García Montero e a actriz Branca Portillo- tiñan a clara conciencia de que era un día histórico na traxectoria deste acontecemento senlleiro para un amplo sector da cultura granadina. Era a primeira vez que as flores e a poesía volvían a esas paraxes despois de que a finais de 2009 a Xunta de Andalucía realizase unha pequena escavación sen éxito para localizar a algúns dos fusilados xunto ao poeta.

Non apareceron os banderilleros Francisco Galadí e Joaquín Arcollas, nin o mestre Dióscoro Galindo González. Ninguén, nin un só óso, atopouse alí, xunto á mítica oliveira, o lugar onde os testemuños dos investigadores lorquianos situaban o asasinato do poeta, hai 74 anos.

Pero isto non fixo senón acrecentar as voces dos presentes onte en Alfacar, como a alcaldesa do pobo, Fátima Gómez, quen pediu que a zona sirva de recordatorio a todas as vítimas da Guerra Civil e animou aos familiares a seguir buscando. «Son uns 2.000 asasinados en total nestes barrancos, un das paraxes de memoria histórica máis importantes xunto coa tumba de Machado en Collioure», engadiu Luís García Montero, quen recitou versos «de amor e de futuro» de 'Poeta en Nova York' e de Miguel Hernández. Foi no teatro municipal, onde se trasladou o acto pola ameaza de choiva.

García Montero, que acudiu coas súas dúas fillas, lembrou que eses terreos de piñeiros, cipreses e oliveiras forman parte da súa biografía, porque os visitaba xa de adolescente, con 15 anos; para logo volver unha e outra vez xunto a figuras como Rafael Alberti, Gil de Biedma ou a súa propia muller, Almudena Grandes. «A Xunta debería declarar a paraxe Ben Cultural, porque nunca se sabe quen gobernará no futuro», apostilou.

Catalogarase

Esa petición súmase á tamén realizada por Laura García Lorca, sobriña do autor de 'Erma', que reiterou a necesidade de que o lugar se poña en valor antes e despois de que as infrutuosas escavacións levasen a cabo. A delegada do Goberno, María José Sánchez Rubio, acudiu á ofrenda e ao recital e aproveitou para anunciar que o decreto que prepara a administración andaluza para catalogar os espazos da memoria histórica cumprirá ese labor.

Ansiada é a futura posta en valor da zona; e esperados e seguidos por uns cincocentos veciños foron a lectura poética e o concerto de jazz e flamenco que se celebraron ao dez da noite no teatro, a cuxas portas agardaba o público desde o nove da noite. Unha emocionada Branca Portillo, encargada da segunda parte do recital «en calidade de persoa que se dedica á cultura e á arte», dixo que Lorca representa a «todos e cada un dos mortos e á xente que perdeu aos seus seres queridos».

A presentadora do acto foi Marta González, da Cadea SER, premiada pola Xunta de Andalucía polo 'Especial Lorca', emitido en agosto de 2009 desde a casa do poeta en Valderrubio, aberta por primeira vez para tal fin. Antonio Martínez Caler, presidente da Deputación, engadiu que a reconciliación non nace do esquecemento senón do recordo e recalcou a fraxilidade da democracia.