Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

En busca da dignidade arrebatada a 14 republicanos

A ARMH inicia hoxe en Fresnedo a campaña de exhumación de fosas.




A Asociación Para a Recuperación da Memoria Histórica (ARMH) inicia hoxe a campaña no Bierzo de exhumaciones de fosas de represaliados republicanos durante a Guerra Civil e a ditadura franquista.

Un verán máis, sairán á luz crueis historias de fusilamentos de bercianos que discrepaban do levantamento e o réxime ditatorial de Francisco Franco e das súas duras consecuencias. As súas familias, non os esquecen e coa axuda da ARMH queren recuperar a súa memoria e devolverlles a dignidade arrebatada.

Fresnedo será o primeiro punto de traballo. A ARMH buscará deas hoxe nun noiro da vella estrada entre Toreno e Fresnedo unha fosa con dous corpos. Son os restos de Ignacio Cuellas Calvo e Ramiro Cuellas Calvo.

O vicepresidente do colectivo, o berciano Santiago Macías, explica que "non imos con toda a exactitude que desexamos para localizar a fosa, porque ese tramo está deteriorado, hai moitos cortes e tallos e é unha estrada que xa ninguén usa".

Se os traballos en Fresnedo dan os froitos desexados e conséguense recuperar os restos destas dúas persoas, a ARMH porase enseguida con novas fosas en territorio comarcal.

Expertos arqueólogos e voluntarios desprazaranse á localidade de Villadepalos, no municipio de Carracedelo, para traballar nunha fosa que acolle un corpo con identidade aínda por determinar.Macías explica que contorna ao Nadal do ano 1936 un grupo de persoas foron fusiladas na ponte de Villalibre e arroxadas cara abaixo. Varios corpos foron enterrados baixo a ponte, pero polo menos a un deles levoullo a corrente.
Días despois, a Xunta Veciñal de Villadepalos ordenou o enterramento do cadáver achado máis abaixo na beira do río Sil.Non se sabe con exactitude cal das persoas asasinadas foi a que sufriu tal fin.

Villar dos Barrios, no municipio de Ponferrada, é outro dos obxectivos. Nunha fosa preto da igrexa situada entre Salas dos Barrios e Villar dos Barrios atópanse os corpos de tres veciños da zona de Lombillo. Enrique Vidal Oviedo, Alejandro Fernández Rodríguez e Juan García Carballo foron sacados das súas casas o 24 de setembro de 1936, fusilados preto do seu pobo e enterrados alí mesmo.

Outras dúas fosas forman parte da campaña da ARMH no Bierzo para este verán. Atópanse en Pombriego e en Columbrianos. Santiago Macías di que por cuestións de organización e dispoñibilidade dos equipos e dos propios familiares das vítimas, estas quedarán para o final do verán ou entrado o outono.

No monte de Pombriego, a uns dous quilómetros do pobo, xacen os restos de Pascual Veiga Gómez, Domitila Veiga Charro, Ceferino Prada Belo e José Domínguez Branco, asasinados o 5 de marzo de 1938. É unha zona de difícil actuación, segundo recoñece Santiago Macías, debido ás desfeitas que a sufrido o terreo, sobre todo por mor de incendios forestais.

Columbrianos será outro dos destinos da ARMH no Bierzo durante esta campaña. Nunha fosa repousan catro do cinco mortos da chamada "Caída de Columbrianos", un tráxico asalto da Garda Civil do régimenen a vila o 5 de xuño de 1945, en plenas festas do pobo, que terminou con cinco mortos e abriu unha gran onda de represión.

A ARMH espera recuperar aquí os restos de Robustiano Arias Carujo, Miguel Cuellas Gómez, Manuel Moreno Casado e Catalina Martínez.

Tras as súas mortes na casa de Catalina Martínez, a documentación que a Garda Civil atopou en Columbrianos desencadeou unha auténtica cazaría en toda a contorna.