Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

"O xuízo a Baltasar Garzón é un insulto ás vítimas"

Ronsel de Carlotto. Presidenta da asociación arxentina Avoas de Praza de Maio



Estela de Carlotto -na foto, onte venres no hotel NH Zurbano de Madrid- defende que a súa loita "é un movemento de amor", cargado dun "implacable desexo de xustiza".


Mirándoa, escrutando o seu carácter, o seu viveza, custa crer que Ronsel Barnes de Carlotto cumpra 80 anos en outubro. Toda a súa forza, di, germinó coa dor, en 1978, cando a súa filla Laura, de 23 anos, foi asasinada as forzas armadas arxentinas. Entregáronlle o seu cadáver, pero non o bebé de dous meses que acababa de dar a luz. Ese neno, Guido, nunca máis apareceu. Foi un dos preto de 500 roubados aos seus pais como botín de guerra durante a ditadura militar (1976-1983).

Carlotto non calou e uniuse ao incipiente movemento das Avoas de Praza de Maio. Hoxe, 33 anos despois, a asociación achou a 101 netos, recibiu numerosos premios internacionais e está nomeada ao Nobel da Paz 2010. A loita de Carlotto segue, igual que o seu "apostolado" por todo o mundo. Por España tamén, onde viaxou esta semana con outra avoa, Buscarita Roia, para solidarizarse coas vítimas de Franco e con Baltasar Garzón.

Como se ve desde Arxentina a causa contra o xuíz?

É un insulto, unha ofensa á dor das vítimas. Garzón é un amigo moi querido, porque comezou xuízos contra os represores arxentinos cando alá había impunidade e aínda estaban vixentes as leis de Punto Final e de Obediencia Debida. Agora é el o que está nunha situación delicada e estámoslle defendendo, presentando incluso unha querela criminal en Arxentina. Se a historia sepúltase, escóndese e non se castiga coa lei na man, pode volver repetirse.

Non é paradoxal que quen procesou ao militar arxentino Adolfo Scilingo ou ao ditador chileno Augusto Pinochet agora sente no banco?

Vese unha política acomodaticia, interesada en que se tapen as cousas para deixar tranquilas a certas persoas. Algúns non queren que se coñeza a verdade: terían que render conta dos seus crimes e por razóns económicas. As ditaduras enriqueceron a moitos.

O PP argumenta que mirar ao pasado é reabrir feridas.


As feridas pola morte dun familiar, dun fillo, dun neto, dun marido, non se pechan nunca co silencio. Por que queren quitarlle o seu dereito milenario de render honras aos mortos? Ese argumento usouse en Arxentina. Falaban de reconciliación, coma se fose fácil. Con quen nos imos a reconciliar, con [Rafael] Videla, con Franco? Que non digan palabras que feren, que molestan. Algún pediu perdón? Eu sempre digo ironicamente que quen lles ten que perdoar é a miña filla Laura, que foi asasinada por eles. Pero non, ninguén pide perdón. Non se pode pedir o sacrificio sempre á vítima. Por iso dóenos o que ocorre en España.

A dereita emancipouse do franquismo?

Quedan, quedan resabios.

E a xudicatura? Porque é a que está obstruyendo as causas contra o réxime.

En Arxentina temos un caso paradigmático, o de Ernestina Herrera de Nobre [a dona do diario Clarín], que adoptou a dous fillos de desaparecidos. O caso aínda non se resolveu. Temos que loitar contra iso, acá ou alá. Hai dúas xustizas, e depende da túa poder, sales indemne ou che condenan. Igual que a Igrexa, que foi cómplice de moitas ditaduras. En Arxentina, foi algo bochornoso.

O Goberno socialista debería facer algo máis para reparar ás vítimas da ditadura?

Sempre se argumenta a división de poderes. Pero si, quizá a [José Luís Rodríguez] Zapatero pásalle iso, e sería necesario que fixese xestos.

Que fai falta para espertar aos cidadáns?

É unha boa iniciativa as manifestacións na Porta do Sol, todos os xoves, como fixemos e seguimos facendo avoas e nais na Praza de Maio de Buenos Aires. Fai falta que salga nos medios, que se somen persoas de relevo e que se ensine aos mozos a entender que lles concierne, que están en risco se se enterra a historia. Hai que axudarlles a pensar, a que sexan novos e gocen, pero sen esquecer que poden crecer nun mundo falso se se oculta a historia. A verdade doe ás veces, pero é reparadora.

Que lles dá forzas?

O amor que temos aos nosos fillos e netos. É un movemento de amor, non un co que se gaña prata ou se gaña protagonismo nos medios. Atopar un neto que nos roubaron supón o triunfo da verdade sobre a mentira e da democracia sobre a ditadura, é unha reparación nacional e universal. Atopamos xa a 101, e vemos que nos acompañan, que defenden a súa historia, que a contan, que fan diso un apostolado. A miña filla empezou a militar moi nova, a favor dos pobres e os humildes, como o fillo de Buscarita. E unha pensa "bendito pensamento que lles fixo dar até a vida". Eu sinto que Laura está ao meu lado, que me acompaña e empúxame. Os compañeiros de cativerio da miña filla contáronme que ela dicía dos militares: "A miña vella non lles vai a perdoar mentres viva o que me están facendo e vainos a perseguir". Eu non sabía que tiña esa forza, e é a que me está dando ela. É o amor o que nos di que non hai que esquecer, que hai que seguir. Non poderiamos non facer isto. Non gardamos odio, pero si un implacable desexo de xustiza. E de memoria.