Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

40 anos da "caída" da Moraleja

A reunión da Moraleja constituíu un dos maiores fracasos da Brigada Político-Social pois, nun momento crucial, podían haber descabezado a Comisións Obreiras se detivesen alí aos principais dirixentes por exemplo Cipriano García de Cataluña ou Fernando Soto de Sevilla.



CCOO . 1976


En plena ditadura, dous anos antes da detención en Pozuelo de Alarcón de dez membros da Coordinadora Xeral de CCOO, que deu pé ao famoso "Proceso 1001", os días 25 e 26 de xullo de 1970, "as chamadas Comisións Obreiras", como gustaba denominalas á prensa franquista (case toda), tiveran máis sorte. Os máis de cen asistentes a VINA Reunión Xeral de CCOO, o seu órgano máis amplo (que se reunía de cando en vez) puideron, case todos, escapar do colexio e convento da Sacra Familia, situado na urbanización privada da Moraleja en Alcobendas.

O comisario xefe da Brigada Político-Social, Saturnino Yague e o non menos tristemente famoso comisario Conrado Delso, deberon fregarse as mans ao crer que ían dar un golpe definitivo ás Comisións (algúns dos seus líderes estaban xa no cárcere como Camacho ou Ariza) que, desde facía anos, e de forma acentuada aquel de 1970, estaban a impulsar un movemento huelguístico que era a maior ameaza para o Réxime. Houbo paros nas minas de Asturias e en fábricas de Barcelona, Madrid, Pamplona, Zaragoza, na construción de Sevilla...

A mesma semana da reunión, en Granada estaba a levarse a cabo unha folga xeral da construción en cuxo primeiro día a policía disparou e matou a tres traballadores, e á semana seguinte o "metro" de Madrid parou por primeira vez desde a Guerra Civil e o Goberno houbo de recorrer a militarizar aos traballadores para que volvesen ao traballo.

A Reunión Xeral convocouse para avaliar as posibilidades de avanzar cara a unha mobilización xeral que se concretou na convocatoria dunha Xornada de loita pola Amnistía. Así mesmo acordaron volver participar nas eleccións de ligazóns sindicais que ían celebrarse en 1971 despois de ser atrasadas polo temor do Sindicato Vertical a un éxito das Candidaturas Democráticas como en 1966.

Tratándose dunha asemblea moi numerosa, para a policía non debeu ser difícil seguir a algún dos participantes desde o seu lugar de orixe até Madrid pois case todos eran militantes coñecidos, moitos deles despedidos das súas empresas ou desposuídos dos seus cargos sindicais legais, na ofensiva represiva agudizada entre 1966 e 1967, e case todos fichados. En Madrid, o labor de descoido feita polos organizadores, mediante grandes rodeos en autos para levar aos delegados até A Moraleja, serviu polo menos para atrasar a localización.

O segundo día, a "Social" deu co lugar, pero a súa chegada espertou as sospeitas dos dirixentes de Comisións, Nicolás Sartorius e Antonio Gallifa que tamén se achegaron a vixiar a entrada da urbanización privada e dando a alarma saíron todos (o segundo día acordaran que a asistencia fose reducida) en coches pola parte de atrás da urbanización por un camiño de terra que previsoramente, en busca de saídas, exploraran o día antes.

Só un, de León, quedou atrasado e foi detido e despois seríano os sevillanos Francisco Acosta e Luz María Rodríguez. Estes só participaran na primeira xornada pero quedáronse até o día seguinte en Madrid para recoller aos outros sevillanos e ao chegar e atoparse coa policía alegaron que se acaban de casar facía moi poucos días, cousa certa, e que estaban de viaxe e perdéronse. Pero a súa matrícula tamén estaba anotada na entrada da urbanización polo que quedaron arrestados. Luz María pediu ir ao baño e alí tentou desfacerse dun boletín de CCOO pero era demasiado para a cunca do retrete, xa que segundo dixéronlle na DGS a monxa que a acompañou ao baño sacouno, e entregou.

Fernando Soto, que estivo na reunión, no seu libro Polo carreiro da esquerda e Fernando Jáuregui e Pedro Veiga na seu Crónica do antifranquismo relatan esta anécdota. Hai pouco Paco Acosta contábame que foi a Madrid porque adoitaba participar nesas reunións e que naqueles anos de loita e recentemente despedido da súa empresa pensar nunha verdadeira viaxe de noivos era absurdo. Aínda tiveron a sorte de que a avogada Cristina Almeida convencese ao xuíz de que deixase en liberdade sen cargos á súa muller alegando a súa minoría de idade.

Á altura de Cidade Real a Garda Civil metralleta en man interceptou o auto no que volvían a Puertollano Pedro Ruiz, o líder obreiro desa localidade e outros delegados. A redada continuou días despois en Madrid, onde entre outros detiveron a Antonio Gallifa e Luís Royo, que alugaran o local, mentres Sartorius librouse polos pelos. Varios máis caeron en Sevilla, Córdoba e Bilbao, chegando até un quince.

Os detidos talvez por non ser pillados "in fraganti" senón de forma diseminada e pola escaseza de probas, foron postos en liberdade provisional. Algúns deles, e dos escapados, pasaron á clandestinidade. Para evitar que a irmá superiora, que xa recoñecera ante a policía a algúns dos asistentes, ratificásese no trámite procesual, Antonio Gallifa pediu a monseñor Echarren, que mediase ante ela, pero a monxa dixo que "non quería xurar en falso". Ao final parece que o bispo progresista convenceuna pois non foi a declarar.

A reunión da Moraleja constituíu un dos maiores fracasos da Brigada Político-Social pois, nun momento crucial, podían haber descabezado a Comisións Obreiras se detivesen alí aos principais dirixentes por exemplo Cipriano García de Cataluña ou Fernando Soto de Sevilla e aos das demais zonas. Cando se produciu un novo golpe coas detencións do "1001" en 1972, o movemento obreiro estaba xa en fase expansiva que non se detería até a ruptura democrática da cal foi protagonista decisivo.

Juan Moreno é Conselleiro do Comité Económico e Social Europeo