Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

O Goberno nega que poida protexer as zonas de fusilamentos de Alfacar

O Concello aproveita a falta de restricións para edificar


O comisario de Memoria Histórica do Goberno andaluz, Juan Gallo, dixo onte que a Junta non pode protexer de oficio a zona de fusilamentos de Alfacar para evitar que se constrúa, como xa sucedeu. "No piñeiral (onde se edificou o parque recreativo) pode haber fosas ou non. Para protexer a zona temos que ter seguridade e facelo a petición dos familiares das vítimas, como fixemos na exhumación de Alfacar", asegurou.

A paraxe entre Víznar e Alfacar, a estrada na que foron asasinadas máis de 2.000 persoas entre as que se atopaba o poeta Federico García Lorca, non ten protección algunha. Nin o Barranco de Víznar, nin a leira As Colonias na que pasaban a súa última noite quen ían ser fusilados, nin o Caracolar, nin tan sequera o Parque de Alfacar onde se atopan a oliveira e o monólito. Nada é BIC, nin sitio histórico, nin cemiterio...

Esta situación permitiu a edificación na zona. A alcaldesa de Alfacar, Fátima Gómez, reiterou onte que ten toda a documentación en regra e que conta co visto e prace da Xunta de Andalucía para a construción dunha urbanización a poucos metros do parque e a oliveira.

Ao non ser nunca protexida esa zona, Alfacar non necesitaba ningún tipo de autorización por parte da delegación de Cultura. Alfacar decidiu urbanizar e a Xunta non puido facer nada. "Esa parcela é urbanizable e o único que hai protexido en toda a paraxe protexeuno o Concello de Alfacar. Decidimos facer un parque para o goce dos cidadáns e a urbanización, que é completamente legal. Que vaian aos tribunais", dixo onte Gómez en referencia a quen consideran as obras unha profanación.

Técnicos da Delegación de Cultura visitarán hoxe a zona para ver se a acequia árabe de Aynadamar foi danada. É a única reacción posible porque a acequia si é BIC. "Todas as casas están en regra con todos os seus papeis. Esa parcela é unha zona urbanizable", sentenciou a alcaldesa.

En 1998, sobre o antigo campo de instrución, entre o Caracolar e o Barranco de Víznar, comezou a construción dun campo de fútbol. Aquela actuación propiciou unha forte protesta desde ámbitos culturais. Unha carta de Isabel García Lorca ao entón presidente da Xunta, Manuel Chaves, logrou a paralización da obra. Parece que foi onte. A zona atópase como o último día no que entraron as escavadoras.

En setembro de 2002, foi a Consellería de Cultura quen instou o Concello de Víznar a paralizar as obras para a colocación dunhas bancadas sobre o lugar onde se cre que repousan os restos do poeta. Entón, a Consellería pareceu reflexionar e anunciou que era conveniente protexer aquela paraxe polo risco de "sufrir atentados urbanísticos e condicións administrativas complexas pola súa condición de fosa de fusilados na contenda civil".

A comezos de 2004, foi encargado a dous profesores da UGR, María Isabel Cabrera e a José Castelo, un informe sobre a zona para ver se era propicia a súa incoación como Ben de Interese Cultural con categoría de Sitio Histórico. O 4 de novembro de 2004, como explica o propio Castelo, esa proposta foi remitida á Dirección Xeral de Bens Culturais, que negou a protección por discrepancias coa argumentación. "Argumentamos que era un lugar histórico. Por unha banda porque alí fora asasinado alguén como Federico García Lorca, que é un personaxe histórico de primeiro nivel e un símbolo. Doutra banda, explicamos que había serios riscos de que se urbanizase sobre miles de fosas. Ademais, era unha oportunidade inmellorable para que o símbolo universal que era o poeta servise para dar luz aos miles de seres humanos sen rostro que hai alí enterrados. Aquilo durmiu o soño dos xustos e non soubemos nada máis, salvo que nada está protexido, iso é evidente. Aos poucos meses queríase urbanizar sobre a leira das Colonias. A Xunta de Andalucía comprou aquela leira pero seguiu sen protexer toda a paraxe", concluíu Castelo.

A Asociación Nacional da Memoria di que a Xunta si pode actuar

O presidente da Asociación Nacional para a Recuperación da Memoria Histórica, Emilio Silva, asegurou onte que a Xunta podería actuar e pode facelo no caso de que teña vontade. "Poderíase aplicar a figura de BIC. O que sucede é que querían atopar a Lorca, pero non buscalo". Silva dixo que onte mesmo a súa asociación iniciou o proceso para solicitar á Xunta a protección da paraxe.

Sobre as edificacións, contradixo á alcaldesa de Alfacar. "En Aranda do Douro íase a facer unha urbanización e alguén denunciou que poderían aparecer restos. Entón as obras detivéronse e fixéronse catas. Atoparon 85 corpos", explicou.

Pola súa banda, Cecilio Gordillo, de CXT, que dirixiu a primeira exhumación de fosas na provincia de Granada, explicou que xa Casas Vellas (Cádiz) foi incluída o ano pasado no Catálogo Xeral de Patrimonio Histórico Andaluz como Ben de Interese Cultural na tipoloxía de Sitio Histórico.