EEUU estimou que Puig Antich foi executado cun "método medieval"

 

O embaixador norteamericano en Madrid era consciente de que, ante a repulsa internacional polas últimas execucións do franquismo, a ditadura ía tentar establecer que o progreso nas negociacións das bases [militares en España] demostra o apoio de EEUU ao réxime de Franco nun momento de represión"
 
A pesar das protestas de toda Europa e as infrutuosas intercesións do papa PabloVI, Washington asistiu impertérrito, en setembro de 1975, ao fusilamento de tres militantes do FRAP e dous de ETA, igual que non moveu un dedo para impedir a execución do membro do Movemento Ibérico de Liberación (MIL) Salvador Puig Antich en marzo de 1974.
 Iso si, no último ano de vida de Franco, o embaixador de EEUU ante a ditadura permitiuse facer unha comparación sinistra entre os métodos que os verdugos aplicaron en cada caso:
 
A noticia da execución de Puig Antich e Heinz Chez, en 1974.
 
"O Goberno de España executou ao cinco terroristas condenados, dous de ETA (separatistas vascos) e tres do FRAP (marxistas-leninistas á súa maneira). Foron executados por un pelotón de fusilamento en lugar de ser sometidos ao garrote [vil], nun cambio presumiblemente concibido para evitar a repulsa internacional contra o método de execución medieval que foi a norma aquí (por exemplo, a execución de Puig Antich en 1974)", escribiu o embaixador estadounidense en Madrid, Wells Stabler, o 27 de setembro.
 
 
Stabler aínda non era embaixador en España cando o réxime executou a Puig Antich, pero o seu antecesor, Horacio Rivero, tampouco soubo calcular moito mellor as consecuencias que terían para España as últimas execucións do seu réxime.
 
O 4 de marzo de 1974 Rivero redactou un informe confidencial para o Departamento de Estado que dirixía Henry Kissinger no que subliñou que, tras o atentado de deu morte a Carrero Branco,  "o novo Goberno de Arias Navarro decidiu demostrar a súa vontade de preservar a lei e a orde. A pesar de estar sometido a presións internas, e algunhas externas en forma de intervencións por parte dos holandeses, belgas, italianosy o Mercado Común, así como peticións dos socialistas españois ao chanceler federal alemán para que intercediese, o Goberno decidiu proceder coas execucións tal como reclamábano os tribunais militares".
 
O embaixador Rivero fixo fincapé en que "o mesmo día da execución, o ministro do Interior e vicepresidente, García Hernández, nunha cerimonia de homenaxe ao policía que morreu no magnicidio do presidente Carrero Branco, prometeu que o martirio en defensa da orde pública non sería en balde e que o Goberno de España garantiría a paz interior 'a calquera prezo'". O legado tamén destacou, ao final do seu informe, que "o novo ministro do Interior, obviamente, non pensa arriscarse a comprometer as relacións do novo Goberno coa Garda Civil mostrándose clemente nos casos que impliquen asasinatos de gardas civís".
 
Nese primeiro informe sobre a execución de Puig Antich, o embaixador mostrouse frío e distante, aducindo nas súas conclusións que o réxime non recalcara a súa pertenza ao Movemento Ibérico de Liberación (MIL) nas comparecencias públicas porque pretendía, co axustizamento,"previr os atracos de bancos por grupos políticos como o MIL e o movemento de liberación vasco (ETA). Moitos atracos de bancos no ano pasado foron cometidos co propósito de obter fondos para financiar eses grupos extremistas".
 
Só dous días despois, Rivero enviaba outro cable ao secretario de Estado constatando os "significativos disturbios estudantís e diversas batallas campais coa Policía en diferentes universidades, tras a execución do anarquista Puig Antich". E comentaba ao final: "A dureza coa que a Policía xa as Forzas de Seguridade están a actuar fronte aos disturbios nos campuses fan un fraco favor á imaxe liberal do novo ministro de Educación, Martínez Esteruelas".
 
Outros dous días máis tarde, o 8 de marzo, o embaixador enviaba un novo informe confidencial no que se mostraba xa alarmado por "a onda de manifestacións e intentos de protestas en varias universidades españolas" que, "segundo un profesor da Universidade de Madrid, constitúen un nivel de fermento contestatario moi superior a calquera cousa que el vise no últimos sete anos".
 
Esa análise moito máis completa da situación fala dos "rumores de tensións dentro do Gabinete de Arias Navarro sobre a decisión de executar a Puig e [o polaco Heinz] Chez, complicadas pola tensión adicional da actual confrontación coa Igrexa" (por mor das execucións, xa que Pablo VIN dirixiuse persoalmente a Franco en tres ocasiones para pedirlle clemencia). "O novo ministro de Información e Turismo, Pío Cabanillas, que ao principio do seu mandato foi coñecido como un importante aperturista, ao parecer estaba a pensar en dimitir, igual que o ministro de Xustiza, Ruiz Jarabo (...) quen está nunha posición vulnerable e pode ser convertido polo Goberno en chibo expiatorio chegado o momento".
 
"A aparentemente fría e clínica decisión do Goberno de executar sen vacilación dous do tres penas de mortes pendentes ofendeu a moitos nos sectores moderados e liberais, que tenden a velo como un acto brutal e sen sentido de represalia, incongruente coa política de moderación e tolerancia suxerida polo discurso de Arias do 12 de febreiro", continúa o cable do embaixador. "Este resentimento agudizouse aínda máis polo sentimento xeneralizado de que a pena de morte en si mesma e o método de impola (garrote) supoñen un paso atrás ao período menos humano que moitos españois queren crer que foi deixado atrás na progresiva asimilación dos valores de Europa occidental; polo malestar dos grupos da avogacía, politicamente influentes, ante o persistente intervencionismo dos militares no sistema xudicial, e pola sospeita --por irracional que sexa-- entre moitos cataláns de que a execución de Puig foi unha animalada política dirixida contra a súa rexión e as súas pretensións separatistas".
 
Rivero examina despois as "indicacións de que o Goberno, ao optar por unha rápida execución [dos reos], estivo profundamente influído polo que consideraba unha lección dos xuízos de Burgos en 1970, en concreto que a vacilación do Goberno e a mostra final de clemencia nese momento perturbara gravemente ao Exército, a Policía e os seus aliados conservadores, sen lograr tranquilizar á oposición ou mesmo lle deu maiores oportunidades para a axitación interna e no estranxeiro".
 
A conclusión final do embaixador é reveladora: "...o novo Goberno [franquista] estaba pouco preocupado sobre unha posible reacción dura en Estados Unidos, do que cren que comparte a súa grave preocupación ante o terrorismo e está cada vez máis inclinado a renovar a práctica da pena de morte para facerlle fronte".
 
Ano e medio máis tarde, o seu sucesor Stabler explicaría no cable citado que a forma de presentar por TVE as noticias sobre o cinco execucións de 1975, e a construción informativa do Telexornal, evidenciaban un claro intento do réxime franquista por "tentar establecer que o progreso nas negociacións das bases [militares en España] demostra o apoio de EEUU ao réxime de Franco nun momento de represión".
 
O 29 de setembro, dous días despois dese cable, o embaixador Stabler admitía noutra misiva que "a predicible reacción negativa no estranxeiro [ás execucións] quizá excedeu até as expectativas máis sombrías. Ao ignorar as peticións do Vaticano, do Parlamento Europeo de Estrasburgo, da Comisión Europea en Bruxelas e dos países e os líderes europeos individualmente, o Goberno español ha danado inconmensurablemente a campaña de Arias en busca dunha maior aceptación" internacional.
 
Con todo, o embaixador tamén recoñeceu a Kissinger que os "analistas locais están xa suxerindo que o punto de vista do réxime é que mentres conte co respaldo de Estados Unidos non ten que preocuparse por todo o demais".
 
E así era.

 

Usted está aquí: Home Artigos portada EEUU estimou que Puig Antich foi executado cun "método medieval"

Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

r/ Olmos 16 - 18 1º - 15003 A Coruña

T. 981 200869

Esta dirección de correo electrónico está protegida contra spambots. Usted necesita tener Javascript activado para poder verla.

Newsletter

Subcribe

Poemas da memoria