Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

"Querido xuíz Baltasar Garzón..."

Decenas de vítimas escribiron ao xuíz tras abrirse a investigación



Unha das cartas. En 2008 decenas de familiares de desaparecidos escribiron ao xuíz para contarlle os seus casos e pedir xustiza .


Varias páxinas arrincadas nun libro desgastado polo paso dos anos. Foi o único que atopou Alfredo Abreu cando acudiu ao xulgado de O Barqueiro (A Coruña) a buscar os motivos da morte do seu pai, xefe da aduana de Viveiro, asasinado entre o 25 e o 26 de setembro de 1936. "Disparáronlle dúas veces, unha na man e outra na cabeza. Todo diante da miña nai, que morreu enferma do corazón nove anos despois", explica.
Pasados algúns anos, Abreu decatouse de que o xuíz Baltasar Garzón expresara a súa vontade de investigar os crimes do franquismo. E decidiu escribirlle. A man redactou unha carta na que lle contou o seu caso e proporcionoulle os detalles que había ido recompilando ao longo da súa vida. "Fíxeno porque me saíu do corazón. Sentín máis acougado", lembra en conversación telefónica desde Bilbao, onde reside.

Decenas de cartas como a de Abreu, ás que tivo acceso Público, forman parte da investigación aberta por Garzón en 2008.

O encausamiento do xuíz foi un mazazo para Abreu que, aos seus 79 anos, non perde a esperanza de rescatar ao seu pai da cuneta onde segue enterrado. "Amólame moito este proceso. É importante que as familias recuperen aos seus mortos. Que menos!", laméntase.

Outra das decenas de cartas de familiares de desaparecidos durante a Guerra Civil e a ditadura franquista que recibiu Garzón foi a de José María Echézar, fillo e irmán de represaliados, e falecido o 31 de marzo de 2010, meses antes de que o Consello Xeral do Poder Xudicial suspendese a Garzón.

"Son un daqueles nenos que tras a caída de San Sebastián escapamos por barco a Francia, onde resido desde entón, exiliado para sempre. Teño agora 85 anos, son xubilado de Renault [...]. Nesa contenda perdín ao meu pai e a tres irmáns e eu, desterrado para sempre, morrerei neste país. Quero saber onde están os seus restos", escribiu dous anos antes de morrer desde a súa casa de Angers.

Echézar explica a Garzón como un dos seus irmáns, Bernardino, foi asasinado tras tentar fuxirse do campo de concentración de Miranda de Ebro, onde estaba recluído. Os seus irmáns Federico e Eustaquio, segundo recolle na carta que enviou ao xuíz, tamén sufriron represalias. O primeiro foi asasinado en agosto de 1936 en Lasarte (Gipuzkoa), o segundo, morreu en 1942 tras ser torturado no cárcere durante cinco anos.

A xustiza nunca chegará para este home que despediu a súa carta a Garzón co seguinte parágrafo: "Agradézolle a súa actuación, como fixo con Pinochet, como fai con ETA e compañía. Saúdalle un compatriota, moitas grazas e viva nosa España".

"Frustración"

Paco González Carrascal é outra das persoas que se decidiu a escribir ao maxistrado á calor da investigación. Busca ao seu avó, José González Ortiz, desaparecido forzosamente no inicio da Guerra Civil en Estremadura. Era ferroviario en Almendralejo (Badaxoz). Sabe que o asasinaron, aínda que non coñece a localización exacta. "Posiblemente poida atoparse nalgunha fosa de Mérida ou de pobos próximos", contou ao xuíz nunha carta manuscrita.

Acudiu a Garzón buscando as pistas que nunca se atreveu a explorar o seu pai, que agora ten 77 anos e que perdeu ao seu proxenitor cando non pasaba do cinco. "A miña avoa tivo que traballar como unha mula servindo en casas de ricos. Auga pasada non move muíño', dicía sempre", segundo explica González. A paralización do proceso sumiulle na máis absoluta "frustración". "Garzón preocupouse de que este xenocidio non se esquecese. Se o condenan, paralizarase todo", lamenta.