Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

Anotacións sobre as presuntas simpatías golpistas do noso xefe de Estado

"Coa desclasificación dos papeis do Ministerio de Asuntos Exteriores alemán - escribe Manuel Medina - prodúcese un xiro copernicano na interpretación histórica da chamada "Transición democrática" que nin sequera as súas máis entusiastas apologetas poderán obviar.


A coñecida revista alemá "Der Spiegel" puxo ao rei Juan Carlos de Borbón nun novo e delicado aperto. Segundo esta publicación, nun informe desclasificado agora polo Ministerio de Asuntos Exteriores alemán o embaixador xermano en España en 1981 informou o seu goberno que o monarca español "non mostrou ningunha indignación" fronte aos golpistas militares do 23 de febreiro. Máis ben, contaba o diplomático no seu informe, sentiu por eles "comprensión, cando non simpatía".

Lothar Lahn foi embaixador da República Federal alemá en España no período comprendido entre 1977-1982. Uns anos certamente cruciais na nosa historia. Segundo pode desprenderse dos datos achegados polo semanario Der Spiegel , o monarca español sostivo unha conversación de carácter privado co embaixador Lahn apenas un mes despois de que se producise a tentativa de golpe de estado. No marco desta conversación confidencial, Juan Carlos confesou ao diplomático que os xefes do intento militar "só pretendían o que todos desexabamos, a reinstauración da disciplina, a orde, a seguridade e a tranquilidade".

Segundo relata o artigo do semanario alemán, Juan Carlos atribuíu sorprendentemente a responsabilidade da tentativa golpista non aos militares que a encabezaron, senón ao entón presidente do Executivo español Adolfo Suárez, quen segundo o monarca "desprezaba aos militares". De acordo co que revela o despacho enviado por Lahn ao seu Goberno, o monarca manifestoulle que tentara de forma infrutuosa aconsellar a Suárez que "atendese as formulacións dos militares, ata que estes obraron pola súa conta".

Segundo despréndese do informe que o diplomático reportou a Bonn, Juan Carlos de Borbón manifestoulle tamén a súa disposición para influír no Goberno de entón e nos tribunais co propósito de evitar a aplicación dun castigo severo aos golpistas, xa que, segundo el, estes "só pretendían o mellor".

De acordo co que expresa o artigo do semanario alemán, o documento que acaba de ser desclasificado polo Ministerio de Asuntos Exteriores de Alemaña pode ser lido por quen o desexe na publicación do Instituto de Historia Contemporánea "Actas da política exterior da República Federal de Alemaña de 1981", recollidas en 2.250 páxinas.

Un diplomático moi especial

O autor do despacho, Lothar Lahn, que faleceu en 1994, era considerado no ámbito da súa profesión como un "diplomático serio e fiable". Klaus Wilhelm Platz, outro coñecido membro do corpo diplomático xermano, estimaba nun libro autobiográfico que Lothar Lahn era "un dos máis capaces e experimentados diplomáticos" da Oficina de Exteriores de Bonn na década do setenta. Platz, que compartiu destino diplomático en Chile con Lahn, asegura que este manexaba con moita soltura a lingua castelá, o que lle permitiu intercambiar frecuentemente co monarca español. Pero independentemente de que a axilidade lingüística de Lahn facilitáselle o achegamento ao monarca, xorde un inevitable interrogante. Que razóns políticas e diplomáticas fixeron posible que o Rei compartise confidencias cun representante diplomático acerca das súas simpatías cara a quen teoricamente se sublevaron contra o Estado que el mesmo presidía?

"A resposta é preciso buscala no destacado papel tutelar que o Goberno da República Federal Alemá xogou ao longo de toda a chamada "Transición española á democracia". A responsabilidade diplomática de Lothar Lahn en España non carecía de sentido. Ademais do seu perfecto dominio do idioma, Lahn representara ao seu país en Chile nos anos nos que Augusto Pinochet acabou violentamente coa democracia chilena. A súa presenza en España durante os convulsos anos que seguiron á morte do autócrata español, parece responder o interese mostrado entón polo goberno xermano de poder contribuír á "reconducción" dos acontecementos en España. A Revolución dos Caraveis en Portugal puxera de manifesto que o flanco Sur europeo non se atopaba libre de "veleidades revolucionarias" protagonizadas pola esquerda. Hai que lembrar que foi neste contexto cando EEUU plantou á súa frota fronte ás costas de Portugal á espera do xiro que tomasen os acontecementos políticos nese país. Resulta, pois, estraño que a confidencialidade entre o Xefe do Estado español e o representante diplomático do país patrocinador do proceso político que tiña lugar en España alcanzase estes niveis"

Precisamente por iso, non resulta verosímil a versión de "Der Spiegel", cando afirma que o informe do diplomático quedou esquecido nos caixóns da burocracia gobernamental alemá e que , ao parecer, non chegou naquela época a ollos do entón chanceler Helmut Schmidt. Aínda que é moi posible que a comunicación meramente oficial e burocrática entre o diplomático e o seu goberno quedase esquecida nos caixóns do ministerio, parece obvio que a cancillería alemá permanecía atenta, de forma directa, aos movementos tectónicos que naqueles momentos estaban a producirse en España. E non só por razóns de carácter político. Xustamente nesa década Alemaña empezaba a converterse nun país investidor de primeira orde en toda a península ibérica.

Un punto de inflexión en tres décadas de monarquía

As presuntas conivencias do monarca español cos golpistas do 23F foron motivo da publicación de varios libros e decenas de artigos e declaracións. O seu papel durante a tarde noite do 23 ao 24 de febreiro de 1981 foi frecuentemente cuestionado, aínda que as interrogantes que tal cuestionamiento suscitan queden sempre no ámbito dos dixitais alternativos de Internet ou nas edicións de libros de tirada reducida. Con todo, o que agora vén desvelar a documentación desclasificada polo Ministerio de Asuntos Exteriores son as íntimas simpatías que uniron ao monarca cos golpistas que, recorrendo á forza das armas, tentaron acabar coas febles liberdades formais existentes no estado español a principios da década do oitenta.

A Casa Real española respondeu o artigo da revista "Der Spiegel" expresando que "o papel e a actuación do rei o 23-F están xa consolidados pola historia, e o modo decidido e determinante como actuou en defensa da democracia é coñecido por toda a sociedade española e en todo o mundo". Nada máis falso. Durante o últimos trinta anos tentouse construír a imaxe pública dun monarca que coa súa resolta vontade democrática "tróuxonos" as liberdades. Hai que engadir que esa distorsión histórica construíuse coa inhibición, cando non complicidade, das forzas políticas que se reclaman pertencentes á esquerda. En realidade, esa fraudulenta fachada fíxose posible desde o mesmo momento no que os negociadores da carta constitucional aceptaron a prevalencia do legado testamentario imposto polo Ditador por encima da consulta democrática e popular aos pobos que integran o Estado español.

Coa desclasificación dos papeis do Ministerio de Asuntos Exteriores alemán prodúcese un xiro copernicano na interpretación histórica da chamada "Transición democrática", que nin sequera as súas máis entusiastas apologetas poderán obviar. O poucas pero contundentes frases que o diplomático coa no seu informe pon de manifesto que quen encabeza o actual sistema monárquico en España non só era alleo ás aspiracións democráticas da maior parte da sociedade española senón que na intimidade opinaba que quen utilizaron a violencia das armas para cernalas "só pretendían o mellor" para o país. Quen a partir de agora atreverase a dicir, sen correr o risco de caer no ridículo, que o último xefe da Casa dos Borbóns tróuxonos a democracia? Acudirán agora os exéxetas do Sistema á imaxe dun rei defensor das liberdades como argumento legitimador da monarquía? Difícil vano a ter.