Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

Paradoxos dun xuízo

Vítimas do franquismo fanse ouvir ante o tribunal español que pretendía evitalo

Por primeira vez púidose escoitar na sala dun tribunal español algo que a historiografía máis solvente ten acreditado a partir de numerosísimos testemuños e documentos: que Franco e quen se rebelaron con el contra a República idearon e levaron á práctica un plan sistemático de exterminio dos seus opoñentes políticos que se prolongou nos primeiros anos da súa ditadura. É unha dos paradoxos do xuízo polos crimes do franquismo que ten lugar no Tribunal Supremo contra o xuíz Baltasar Garzón: quen lle sentaron no banco por considerar un atentado á honra daquel réxime abrir un procedemento penal sobre os seus crimes deron ocasión a airealos por primeira vez ante un tribunal de xustiza e non só nos libros de historia.

Vítimas directas daqueles crimes, e non só familiares e achegados -ou non teñen esa consideración unhas testemuñas octoxenarias que con só seis anos viron como os seus pais eran executados xunto a unha cuneta quedándose orfos?-, puideron expor ante un tribunal español o seu drama e reclamar o seu dereito a que o Estado lles axude a recuperar os seus restos e certifique o seu falecemento e as súas causas. Máis aló da súa emotividade, eses testemuños teñen un indubidable efecto lenitivo e algunha dose de reparación histórica que non poderá ser completa ata que o Estado atenda as súas demandas e termine co escándalo de que o xuíz que buscou unha saída legal ao seu drama fose acusado de prevaricar por tentalo.

Garzón reiterou que botou man das leis nacionais e internacionais para articular, desde unha interpretación acorde coa lexislación sobre dereitos humanos, unha resposta legal ás demandas non escoitadas de familiares de vítimas do franquismo aínda yacentes en fosas comúns. Foi unha interpretación das normas que non difire da que o xuíz do Supremo Luciano Varela fixo para evitar que o escrito de acusación contra Garzón dese ao traste co seu proceso e que tres do sete maxistrados que lle xulgan estimaron non axustada a dereito. Pero a ninguén se lle ocorreu tachala tamén de prevaricadora. Porque outro paradoxo do xuízo contra Garzón é que segue vivo o procedemento que abriu sobre os crimes do franquismo. A Audiencia Nacional non o anulou, senón que se limitou a sinalar que a competencia correspondía aos xulgados do lugar onde se achan as fosas.

Incluso o tema da competencia que levou a Garzón ao banco segue tamén vivo, á espera de que os maxistrados que lle xulgan préstenlle atención e resólvano. Parecería lóxico dirimilo antes de xulgalo. Pero o maior paradoxo do xuízo a Garzón é que a súa iniciativa sobre os crimes do franquismo non reabre vellas feridas, como manteñen os querellantes, senón que marca o camiño para pechalas definitivamente e que non sigan supurando.