Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

O asasino levaba o reloxo da súa vítima

Represaliados do franquismo empezan a declarar hoxe no Supremo

CONCEPCIÓN GONZÁLEZ TRIGO (83 ANOS)



Para eles, como para case todos, a xustiza é a institución que dita quen é culpable e quen inocente. Con esa intención acudiron en 2006 á Audiencia Nacional, para que un xuíz desmentise as barbaridades das que acusaban os seus familiares nas sentenzas dos consellos de guerra, e sobre todo para que lles axudase a investigar o seu paradoiro e autorizase a apertura das fosas nas que foran arroxados.

Hoxe, tres represaliadas do franquismo están chamadas a declarar no Tribunal Supremo. Seguiranlles 17 máis nos próximos días. A escena non será a que imaxinaran, porque non declararán en calidade de vítimas e o único xuíz que quixo axudarlles estará sentado no banco. A pesar de todo, considérano unha oportunidade. Por primeira vez en 75 anos, a xustiza vai escoitarlles. O PAÍS inicia hoxe unha serie cos testemuños desas vítimas, que representan a moitas outras. A 130.000 desaparecidos.

A Concepción González Trigo, a idade (ten 83 anos) e unha enfermidade nas pernas impídenlle trasladarse hoxe desde Vigo. No seu lugar falará Anxo Rodríguez Gallardo, un historiador que coñece ben a súa historia, especialmente tráxica, porque ademais de que matasen o seu pai ao principio da Guerra Civil, Concepción tivo a mala sorte de ser ela quen atopou o cadáver.

"Deixárano tirado nun camiño nos arredores do pobo (Ponteareas). Os falanxistas habían de ir a buscalo de madrugada até Tui, porque sabían que quería fuxir a Portugal. A súa intención, segundo dixeron, era matalo na praza do pobo, pero cando chegaron, ao sete da mañá, había moita xente colocando os postos da feira para ese día, así que llo levaron nun camión, o foron torturando polo camiño e nos arredores matárono", relata Rodríguez.

Pouco despois, Concepción atopaba o corpo. "Ela lembra que tiña os brazos e as pernas partidas. Moérano a paus". Cando foron a enterralo déronse conta de que lle faltaba o reloxo, unha peza do patrimonio familiar que pasara de pais a fillos durante xeracións. "Concepción sabía quen o matou porque viu ao falanxista moitas veces con el posto". Como un trofeo. Os verdugos nunca se esconderon.

Rodríguez Gallardo falará en nome de Concepción e no de 8.000 persoas máis, as que, segundo a súa investigación, desapareceron a mans do franquismo durante a Guera Civil e até os anos cincuenta en Galicia. Para el non hai dúbida de que se trata de crimes de lesa humanidade, tal e como escribiu o xuíz Garzón no auto polo que hoxe senta no banco. "Os asasinos mataron cos mesmos patróns en Galicia que en Andalucía, que na Comunidade Valenciana ou Canarias. Foi un plan de exterminio".