Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

Sobre a matanza de Atocha
Matanzas fascistas e limiares da transición

Para Enrique Valdevira, Luís Javier Benavides, Francisco Javier Sauquillo, Sefarín Folgado e Anxo Rodríguez Leal. In memorian et ad honorem

Iñigo Aduriz publicou o pasado martes en Público un artigo co título "As primeiras vítimas da Transición", cunha maiúscula -a T de "Transición"- innecesaria na miña opinión. Afirma nel, referíndose á matanza dos avogados laboralistas de CC.OO, que "a noite de 24 de xaneiro de 1977 el [Alejandro Ruiz-Huerta, que segue [sentindo culpa por non falecer] sobreviviu ao atentado que paradoxalmente é considerado por moitos como o limiar da Transición -de novo con maiúscula- que devolveu a democracia aos españois".

Non houbo ningunha democracia devolta.

Que a matanza fose ou non o limiar da transición, non parece tema decisivo. Seica asunto dalgunha insustantiva tese doutoral. O que si ten interese é lembrar que a matanza tirou para atrás ao movemento obreiro e antifranquista (en Barcelona, por exemplo, a manifestación de protesta polo sucedido foi silenciosa; ninguén se atreveu a gritar, unha e mil veces, o que pedía a alma de todos nós: "Asasinos!, abaixo o fascismo!"). Tívose medo, moito medo; non era para menos. Non se andaban con chiquitas. Non sabiamos exactamente que fíos e grupos movían as actuacións do asasinos pero cheiraban a xofre.

Non é unha estupidez conjeturar que a dirección do PCE, tras os atentados, pensase que era necesario de todas-todas un pacto co sector evolucionista do réxime. Os outros, os denominados inmovilistas querían levarnos a outra guerra incivil (ou seica non, e todas as pezas e accións estaban ensaiadas). Un pacto impúñase como fose e á conta do que fose. Tragando sapos, monarquías, desaparecidos, asasinatos do fascismo, mortos en cunetas e forzas represivas sen depurar, por non falar de poderes eclesiásticos e grandes poderes económicos.

Talvez non había outra vía... ou talvez si. Sexa como for, non parece que a transición fose inmaculada e, desde logo, a "democracia" que "devolveuse" aos españois distou moito de ser un sistema político que recollese o sentir, as finalidades e o esforzo de tantos e tantos loitadores antifranquistas. Que o día da matanza, sobre que Bardem e Morán realizaron unha película, non sexa lembrado pola Comunidade de Madrid como un día de homenaxe aos combatentes é corroboración dos peores atributos da transición-transacción.

Dúas notas finais.

O cinco asasinados non foron vítimas dos últimos sicarios do franquismo como sinala Aduriz. Houberon outras vítimas antifranquistas e outros sicarios fascistas, moi cubertos polo aparello de Estado franquista, que actuaron de forma similar.

Para vergoña de todos, ningún dos familiares dos loitadores asasinados é considerado "vítima do terrorismo". Si o son, en cambio, os familiares do almirante fascista Carrero Branco e os do torturador franquista e ex colaborador da Gestapo Melitón Mazás.

PS. Vale a pena lembrar as declaracións de Alejandro Ruiz-Huerta. Din moito dos CC.OO daqueles anos, algo distintas das actuais. Ligados ao PCE e CC.OO, sinala Aduriz, construían a democracia desde abaixo. "Non eramos expertos en dereito do traballo, senón que estabamos comprometidos cos traballadores". A noite da matanza celebraban unha reunión de asesoramento e coordinación para o seu traballo nos barrios populares de Madrid: legalización de asociacións, tramitación de expedientes urbanísticos. Saíulles cara. Joaquín Navarro, líder clandestino da sección de Transportes, salvouse polos pelos.

Nota:

[1] Iñigo Aduriz, "As primeiras vítimas da transición". Público, 24 de xaneiro de 2012, p. 21.