Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

Garzón, no punto de mira

O Tribunal Supremo está a piques de sentar no banco ao 'superjuez'

Van a por o superxuiz e ademais queren que se note. A Sala Penal do Tribunal Supremo xa pronunciou o seu delenda est Garzón. A reapertura da investigación sobre as remuneracións do xuíz en Nova York, arquivada tres veces, unha pola propia Sala Penal, non deixa lugar a dúbidas. Xa non se trata dun par de avisos. Nunca antes a Sala do Penal machucara así a un xuíz, tramitando contra el querelas en cadea. Baltasar Garzón, o maxistrado da Audiencia Nacional que enviou a prisión a máis dun milleiro de etarras, que retirou da circulación aos GAL e ordenou a prisión de Pinochet, pode acabar os próximos días no banco por querer investigar o franquismo.

O maxistrado instrutor do Supremo, Luciano Varela, é quen ten nas súas mans o futuro de Garzón. Cando era xuíz de instrución de Pontevedra en 1985, Varela condenou a un funcionario que consideraba que o dereito de folga era "contrario aos Principios Fundamentais do Movemento". De aí a converterse no posible aliado do franquismo residual para sentar no banco ao xuíz que tentou investigar os crimes de Franco median 25 anos de maxistrado, unha traxectoria de radicalismo esquerdista e un ego tan desmedido como o do seu famoso imputado, o xuíz Baltasar Garzón.

Fundador e líder de primeira hora de Xuíces para a Democracia (JpD), Luciano Varela foi pronto coñecido entre os seus compañeiros como Ou guerrilleiro, pola radicalidad das súas posicións. Eran os anos oitenta e nos congresos de JpD, Varela acusaba ao entón Goberno de Felipe González (PSOE) de "non defender os principios e garantías constitucionais", ou tachaba ao Consello do Poder Xudicial de ser proclive a "desencadear os mecanismos disciplinarios". Nalgún dos seus informes pasouse tanto da raia que nin sequera os someteron a votación.

A pesar da súa crítica aos "mecanismos disciplinarios", saíu bastante ben librado nas ocasións en que pasou polo Poder Xudicial. Por exemplo, en 1990, cando foi denunciado polo fiscal de Galicia por menosprezar aos fiscais nas súas sentenzas. Varela criticáballes pola súa "falta de seriedade da acusación", reprocháballes "serias faltas de calidade xurídica" ou lles atribuía "unha sorprendente inercia burocrática". O Poder Xudicial apenas lle deu un lixeiro tirón de orellas por "criticar gratuitamente" a actuación dos fiscais. Tampouco é que os fiscais teñan mellor opinión del: "É moi dictadorcito", aseguran os do Supremo.

Que se saiba, Luciano Varela e Baltasar Garzón só tiveron un punto de contacto en toda a súa carreira. En 1989, un recluso da prisión de Pontevedra, Ricardo Portabales, denunciou que a súa cabeza tiña prezo. As súas revelacións sobre o narcotráfico ao xuíz Luciano Varela transcenderan á opinión pública. Portabales foi trasladado á Audiencia Nacional, onde Garzón constatou a súa credibilidade, deulle o status de arrepentido, e preparou o máis soado operativo antidroga practicado nunca en España: a Operación Nécora. A partir de entón, os integrantes do clan dos Charlines, e capos como Oubiña ou Sito Miñanco cobraron dimensión nacional e fixeron correr ríos de tinta. Garzón colgouse todas as medallas e reforzou a súa dimensión estelar como superjuez, non só antiterrorista, senón tamén como azoute do narcotráfico.

Ningunha das fontes consultadas, con todo, sitúan neste episodio a inquina de Varela polo xuíz ao que agora pode sentar no banco. Garzón e os seus métodos expeditivos nunca gozaron de simpatía nun amplo sector da xudicatura progresista. Pero, ben porque Garzón andaba entón en operacións anti-GAL, ben pola dificultade de criticar abertamente as súas operacións antidroga ou contra ETA, o malestar íase aposentando ou expresándose só a través de difusas críticas aos xuíces estrela.

Amigo da vicepresidenta María Teresa Fernández de la Vega, Varela tentou en varias ocasións acceder ao Supremo, pero debido ao veto de vogais afíns ao PP, non o conseguiu até xaneiro de 2007. Na carreira está considerado como un home da vicepresidenta.

E é por aí por onde todas as fontes consultadas sitúan a orixe da operación contra Garzón. Non é que o Goberno en pleno estea contra o maxistrado, pero un influente sector do mesmo, que conta con antenas no Poder Xudicial e no Supremo, foi o que urdió a operación para impedir o seu acceso á presidencia da Audiencia Nacional, na que Varela foi decisivo.

Sempre no ollo do furacán, o superjuez non tivo problemas mentres foi evidente que levantaba o pé durante o proceso de negociación con ETA. Pero rotas as negociacións, exasperou ao Supremo ao adiantarse coa suspensión de actividades de ANV. E o que se considera o seu definitivo erro foi a apertura do proceso ao franquismo, que ao pór en evidencia as carencias da Lei de Memoria Histórica, restoulle moitos apoios no Executivo e na Xudicatura, enfrontoulle á Fiscalía e púxolle en fronte a toda a dereita española. A instrución do caso Gürtel alimentou a presión coas sañudas queixas do PP contra Garzón por investigar a trama corrupta na que apareceron implicados altos cargos do partido.

En xuño de 2008, Varela foi designado relator dunha querela montada a partir dun libro de investigación que atribuía a Garzón cobrar 1,7 millóns de dólares polas súas actividades docentes en Nova York, como contraprestación polo arquivo dunha querela contra o presidente do Grupo Santander, Emilio Botín. A querela era tan basta e as cantidades estaban tan infladas que Varela tivo que rexeitar os delitos de prevaricación e suborno. Pero no canto de deterse aí, mergullou sinuosamente entre as remuneracións de Garzón como profesor convidado da Universidade de Nova York e deu traslado ao Poder Xudicial, apuntando que Garzón incorrería en "falta moi grave" ao non notificar ao Poder Xudicial que ía percibir unha "nómina". Unha falta que podería haberlle custado a suspensión de funcións.

Foi o primeiro intento en toda regra de liquidar ao superjuez, que só prosperou parcialmente. O Poder Xudicial arquivou todas as denuncias e deu por boas as remuneracións de Garzón. Pero para entón, no medio da algarabía, Garzón quedara apartado da carreira para presidir a Audiencia Nacional. Despois de dous arquivos do Poder Xudicial e outro de Varela, agora a propia Sala reabriu a investigación.

O outro extremo da tenaza sosteno o maxistrado Adolfo Prego, relator na admisión da querela do pseudosindicato ultradereitista Mans Limpas contra Garzón pola súa investigación do franquismo. Durante a súa etapa como conselleiro do Poder Xudicial foi o principal artífice dos nomeamentos de polo menos media ducia dos seus compañeiros conservadores. Agora lidéraos con comodidade, mentres se perfila como posible candidato ao Tribunal Constitucional. O PP busca un penalista que cumpra o mesmo papel que o falecido Roberto García Calvo e Prego conta co mellor perfil para o cargo. E máis desde que admitiu a querela dos franquistas contra Garzón, que o PP festexou enardecidamente.

Aínda que Prego xa deixou no Poder Xudicial constancia das súas posicións ultraconservadoras, foi a admisión da querela contra Garzón a que proxectou á luz pública a súa vinculación coa Fundación para a Defensa da Nación Española (Denaes), da que é patrón de honra, entidade que compartiu con Mans Limpas iniciativas políticas contra o Goberno, unha común animadversión polo xuíz Baltasar Garzón e unha oposición radical á Lei de Memoria Histórica e aos procesos de localización de fosas de asasinados na Guerra Civil.

A súa recoñecida capacidade de manobra -fontes xudiciais defínenlle como "encantador de serpes"- procuroulle unha sorte de alianza co seu opoñente ideolóxico, Luciano Varela, na operación de derriba de Garzón. A querela de Mans Limpas xa concitó a unanimidade de catro maxistrados conservadores e tres progresistas no trámite de admisión. Agora sumáronse outro tres xuíces conservadores para reabrir o asunto de Nova York, o que dá idea de que a Sala case ao completo apoia a operación.

A partir desta semana, Luciano Varela é quen ten que tomar a decisión de arquivar a querela de Mans Limpas ou sentar a Garzón no banco. Si este é procesado, o Poder Xudicial seguramente lle suspenderá nas súas funcións xudiciais. Fontes xudiciais creen que isto é só o principio e que ás querelas de Mans Limpas poderían sumarse outras en curso, para vestir mellor a suspensión de funcións. Sexa cal for a decisión de Varela, os síntomas non deixan lugar a dúbidas: no Supremo o vaso desbordouse e si non é esta vez, será a seguinte.