Ditadura até o final

Ditadura até o final

Un libro narra a represión no estado de excepción do 69, nos últimos anos de Franco




Manifestación contra o estado de excepción celebrada en Bruxelas en 1969.


Se ti estabas no cárcere e metíanche unha sanción de cela de castigo, como me pasou a min, e saías en liberdade sen cumprir toda a sanción, cando volvías porque detíñanche outra vez, aínda que pasasen anos, tiñas que cumprir a parte que che faltaba. Iso é terrible, iso é unha cousa tremenda. Iso sábeo a xente? Iso quen o sabe? Ninguén. A Real Academia da Historia dixo que non era ditadura". O sindicalista Eduardo Saborido lembra así, xunto a varios compañeiros presos políticos nun encontro con Público, as perrerías que sufriron no estado de excepción declarado por Franco en 1969, un período, os anos finais da ditadura, pouco coñecido e en ocasións dulcificado.

As súas vivencias acaban de ser publicadas na ditadura na ditadura, unha obra editada pola Fundación de Estudos Sindicais e Arquivo Histórico de CCOO-Andalucía, coordinada por Alfonso Martínez Foronda. "Fálase de que a ditadura neses anos xa non era ditadura e non é verdade. É un xenocidio que dura desde o 39 até o 75", conclúe o investigador. "Se as celas de castigo eran un cárcere dentro do cárcere, os estados de excepción foron unha ditadura dentro da ditadura", sostén o histórico antifranquista Nicolás Sartorius, que prologou o libro. Escrito tamén por Eloísa Baena e Inmaculada García, o documento debuxa a dureza dun réxime que, consciente da súa debilidade a medida que aumentaban as protestas, revolvíase recrudeciendo a represión.

"O corpo puxéronllo morado, macerado xa e con feridas abertas das malleiras que lle deron nos oídos, nos costados, nas costas e nas coxas... Era horroroso o que lle fixeron (...) Cando o volvín a ver foi no cárcere. Perdera 14 ou 15 quilos. Era outro Curro", conta Francisco Sánchez Legrán no libro. Hoxe ese Curro, Francisco Rodríguez, móstrase impresionado cando o ve escrito. Era verdade, non o soñou nin llo inventou. "Iso é o que me impacta hoxe realmente, ler como outras persoas contan como me deixaron", explica tras facerse unha foto cos seus antigos compañeiros nas obras da antiga prisión de Ranilla, en Sevilla, que será a sede da Xefatura de Policía Local.

"Fai corenta e tantos anos e, desde entón, non quixen nunca pasar por esta rúa. Hoxe é a primeira vez", conta Mercedes Liranzo, que acudía a aquel rellano en busca de noticias do seu noivo, Ramón Sánchez. "E eu pensaba, pero bo, o meu marido que é o que fixo? Matou? Roubou? Que fixo o meu marido? Se o único que fixo foi defender á clase traballadora. Que filla da gran puta, dicíanme, ata que non o viu non se vai", reflexiona indignada María José, que pariu nunha táboa como un animal no Aiún, onde foi acompañando ao seu marido, José María Arévalo. El foi un dos deportados oficialmente, pero as mulleres, os fillos, os amigos... tamén foron deportados, conclúe a investigadora Inmaculada García.

Soidade e indefensión


A soidade e a indefensión foron as principais sensacións ás que se enfrontaron estes loitadores pola liberdade, de quen ás veces o único que quería o franquismo é que soubesen quen mandaba alí. "Xa se che acabou o conto das 72 horas, eh? Agora xa podémosche ter aquí o que nos dea a gana. Tremíanme as pernas", conta Ramón Sánchez. O estado de excepción oito veces declarado facía saltar polo aire o prazo máximo para reter a unha persoa en comisaría.

E se a tortura física era inaguantable, a psicolóxica podía chegar mesmo a producir unha maior dor, como conta Manuel Velasco, que era menor cando foi detido, ou José María García Márquez, que mentres era interrogado viu a outro compañeiro, José Luís Guillén, morto de medo: "Lembro a noz como subía e como baixaba, iso téñoo gravado". Estaban a mercé dos represores. "Non sabías o que che ía a pasar, chuleábanche, xogaban con que alguén falara de ti e que, dixeses o que dixeses, eles xa sabían quen eras e se non llo inventaban. Deixábanche no calabozo sucio e escuro, cun banco de mármore frío, só cos teus pensamentos e os teus medos", engade Saborido.

O único momento de relaxación chegaba ao pasar ao cárcere, aínda que antes aínda había que superar a proba dos xuíces, a "prolongación" do mecanismo represor. "Ese asunto pode levantar bochas", di Martínez Foronda. Segundo os investigadores, non hai ningún caso en que xuíces ou médicos, tras comprobar o estado físico dos torturados, denunciasen estas prácticas. Estaban sós dentro, pero tamén fóra, na sociedade civil. "Salvo contadas e honrosas excepcións", como lembra Martínez Foronda, houbo provincias onde nin sequera atoparon avogados que os defendesen.
Usted está aquí: Home Artigos Semblanzas Ditadura até o final

Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

r/ Olmos 16 - 18 1º - 15003 A Coruña

T. 981 200869

Esta dirección de correo electrónico está protegida contra spambots. Usted necesita tener Javascript activado para poder verla.

Newsletter

Subcribe

Poemas da memoria