Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

O debate sobre a Memoria Histórica tamén afecta a Sudáfrica



Nelson Mandela.


Débese desenterrar o pasado? Iso é o que Sudáfrica debate tras o coñecido como caso Mc Bride. O xornal The Citizen publicou en 2003, tras o nomeamento de Robert Mc Bride como xefe da Policía da cidade de Ekurhuleni, un artigo no que se lle chamaba "asasino e traficante de armas". Lembraba o rotativo que, o agora mandamás da orde, colocou unha bomba en 1986 nun bar de Durban que matou a tres mulleres e feriu a outras 69 persoas. Mc Bride foi un terrorista que loitou contra o réxime do apartheid, segundo a Xustiza, e un activista que loitou pola liberdade dos seus, segundo a maior parte da poboación negra.

O Xefe da Policía, ante a noticia publicada por The Citizen, interpuxo unha demanda por difamación, alegando que a Comisión da Verdade e a Reconciliación (CVR) creada para pechar o convulso capítulo do apartheid e dirixida polo arcebispo e Nobel da Paz, Desmond Tutu, habíalle amnistiado. Agora, o caso, chegou ao Tribunal Constitucional, que terá que decidir se se pode lembrar o escuro pasado deste país ou se debe manter aquel mandato moral do ex presidente Nelson Mandela, que pediu que se mirase para adiante e esquecésese o ocorrido. O Supremo xa fallou a favor de Mc Bride, ao lembrar que a decisión da CVR implica que todos os actos cometidos entón e perdoados son "considerados falsos e motivo de demanda por difamación".


Con todo, a noticia desatou unha dobre polémica, xa que avogados e activistas negros acudíronse na causa Mc Bride. As numerosas vítimas do apartheid lembran que eles sufriron durante anos asasinatos e torturas que, tras a intervención da Comisión, foron silenciados, e esixen agora que non se lles cale a boca (a sentenza do Constitucional sentaría un precedente legal).


De feito, os fillos de Mxenge Griffiths acudíronse no caso pedindo tamén poder chamar asasinos aos axentes que mataron o seu pai (tamén amnistiados). O entón avogado de Durban e activista polos dereitos humanos foi secuestrado por tres axentes e asasinado en 1981. A CVR amnistió ao tres policías. A mesma decisión tomou a irmá de Mbizana, que foi secuestrado, torturado e asasinado  en 1987 por membros da Policía da provincia de Norte-Transvaal. Ambos esixen poder falar "con liberdade" sobre os "asasinos" dos seus seres queridos.


Se o Tribunal Constitucional falla a favor de Mc Bride sentará un precedente que pode afectar a miles de persoas nunha Sudáfrica que ve como se reabren certas feridas. O conflito racial segue latente nunha sociedade que mira diferentes espellos. "Míster Mandela pediunos que mirásemos adiante e así o fixemos", é unha frase que repite case toda a poboación negra, que tamén remarca "perdoamos, pero non esquecemos". Algúns brancos, pola súa banda, atrévense mesmo a criticar ao mesmo Mandela: "Foi un terrorista que non pediu perdón polos seus crimes", din. "A mesma ONU cualificouno de terrorista en 1960". O debate dos extremos, como sempre, é contemplado en silencio pola maioría dunha poboación que tenta pasar páxina.