Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña

Victimas do franquismo sí, pero todas

A pesar do permanente esquecemento ao que son sometidos os dereitos das victimas do franquismo na súa totalidade, hai algunhas delas aínda máis e máis conscientemente esquecidas que outras. Pasen e lean.

* Asinan este artigo: Marcelo Alvarez, Concepción Fernández Momoitio (Filla de Antón Fernández), Mikel Paredes Manot (Irmán de Jon Paredes "Txiki"), Miren Josune Murueta Arenaza (Filla de Josu Murueta), Argimiro Pérez (Pai de Roberto Pérez Jáuregui), Garbiñe Salegi Kalzakorta (Sobriña de Branca Salegi) e Miguel Angel Arnaiz (Irmán de Félix Arnaiz)

"Victimas do tardofranquismo" é a forma de denominar ás persoas asasinadas polo réxime franquista nos seus últimos anos. Na CAV e Navarra son 86 as vítimas mortais entre 1968 e 1977 e entre elas cóntanse persoas como Félix Arnaiz (morto en Getxo por disparos policiais o 3 de agosto de 1969), Josu Murueta e Antón Fernández (mortos a finais de outubro de 1969 ao disparar a policía franquista contra as protestas veciñais pola contaminación atmosférica en Erandio), Roberto Pérez Jáuregui (morto o 4 de decembro de 1970 en Eibar polos disparos da Policía española contra unha manifestación de protesta polo Proceso de Burgos), Vicente Antón Ferrero (morto por disparos da Garda Civil en Basauri o 3 de Agosto de 1976), Branca Salegi e Iñaki Garai (mortos en Gernika o 15 de Maio de 1975 tamén por disparos da Garda Civil) ou Jon Paredes Manot Txiki e Anxo Otaegi (fusilados o 27 de setembro de 1975). En novembro do pasado ano 2009, os familiares deste nove acodes presentaron apoiados pola nosa asociación a solicitude para que fosen recoñecidas como victimas do franquismo ao amparo do artigo 10 e da disposición adicional cuarta da Lei 52/2007, a coñecida como Lei de Memoria Histórica. Unha Comisión de Avaliación -mecanismo de xestión da devandita Lei- sería a encargada a partir daquel momento de dar canle e decidir sobre as devanditas solicitudes, para o que se marcaba un prazo de seis meses.

Agora as persoas que presentaron dita solicitude en referencia aos seus familiares asasinados han comezado a recibir a resposta da devandita Comisión de Avaliación á súa petición, "denegando" esta a condición de victimas do franquismo a seis delas e "aceptándolla" a tres -Roberto Pérez Jauregi, Josu Murueta e Vicente Antón Ferrero- no que constitúe outra demostración evidente e actual do bo funcionamento do modelo español de impunidade para cos crimes do réxime franquista e tamén da falta de consideración para coas súas victimas. A isto habería que engadir neste caso a plasmación dun vergonzante cinismo, tendo en conta que este intento de arrebatar a varias desas victimas a súa condición e os seus dereitos prodúcese nun momento no que está aberta social e politicamente a reflexión sobre a impunidade do franquismo e sobre a negación dos dereitos á verdade, á reparación e á xustiza para as súas victimas e prodúcese ademais desde un ámbito estatal cuxa misión é precisamente a aplicación da Lei de Memoria Histórica, lei promulgada suponse para facer xustiza ás victimas do franquismo.

Das resolucións negativas ditadas desde a devandita Comisión de Avaliación hai dúas que subliñan de forma gráfica o devandito anteriormente: a que denega a súa condición de vítima do franquismo a Antón Fernández (morto por disparos policiais en Erandio en 1969) e a que lle denega tanto esta como a súa condición de loitador antifascista a Jon Paredes Txiki, un do cinco últimos fusilados polo réxime franquista o 27 de setembro de 1975. No caso do primeiro, a resolución ditada di que se lle denega dita condición de vítima do franquismo "posto que o Sr. Fernández Elorriaga non estaba a participar na manifestación veciñal que tivo lugar o día 29 de outubro de 1969 cando resultou ferido, senón que se atopaba observando os sucesos desde o balcón da súa casa como mero espectador". No caso de Jon Paredes Txiki, dita condición élle negada porque a súa morte "non garda relación cunha circunstancia de reivindicación e defensa das liberdades e dereitos democráticos, senón coa execución dunha pena capital imposta ao causante porque no procedemento sumarísimo condenóuselle por un delito de terrorismo".

Estas argumentacións son de xeito evidente dunha evidente e dolosa gravidade do mesmo xeito que a resolución que delas se desprende, xa que ambas sustentan e prolongan paralelamente a impunidade para estes crimes e o descoñecemento da súa condición de vítimas nalgúns casos, de loitadores antifranquistas noutros, e dos seus dereitos en todos. O resultado concreto das devanditas apreciacións é que o mesmo Antón Fernández que nunca tivo ningún recoñecemento baixo o franquismo por estar contra o réxime tampouco o terá baixo a democracia por non estar suficientemente contra o réxime. E o mesmo Jon Paredes Txiki que enfrontou coas armas a un réxime imposto e mantido durante corenta anos polas mesmas e ao que aquel réxime considerou "terrorista", condenou á morte e fusilou do mesmo xeito que fixo con miles de loitadores antes que el; tampouco o terá porque esta democracia ségueo considerando "terrorista" e non só lle nega a súa condición de loitador antifascista senón tamén a de vítima do franquismo a pesar de ser un dos últimos fusilados por ese réxime.

Desde Ahaztuak 1936-1977 cremos que é nestes momentos, en pleno debate sobre o réxime franquista, o seu carácter fascista e a impunidade que rexe desde fai máis de setenta anos para cos seus crimes, cando é mais necesario que nunca facer esta reflexión ante a sociedade vasca e denunciar a pervivencia cotiá -demostrada en feitos tan concretos como estes, en determinacións xurídicas e institucionais tan concretas como estas- do modelo de impunidade para os crimes do franquismo.

Do mesmo xeito, cremos irrenunciable a demanda do recoñecemento e implementación dos dereitos de todas elas sen exclusión de ningunha, o que inclúe tanto aquelas persoas mortas participando en manifestacións como a consecuencia da represión das mesmas, ou as mortas en controis policiais, ou militantes de organizacións políticas ou sindicais e militantes de organizacións que desenvolvían a loita armada... porque todas esas persoas, independentemente das circunstancias da súa morte ou da forma de loita que desenvolvían, foron victimas reais e obxectivas daquel réxime ás que nunca se lles presentou a posibilidade de ser recoñecidas como tales e os seus dereitos tidos en conta.

Desde estas consideracións -as únicas que atenden a eses elementos de verdade, reparación e xustiza para todas as victimas do franquismo e as únicas que enfrontan realmente o modelo de impunidade vixente até agora- é desde onde pedimos que se poñan en marcha medidas concretas que necesariamente han de pasar pola eliminación das restricións impostas para ser consideradas victimas do franquismo tanto ás propias victimas como aos seus familiares, a ampliación de consideracións persoais e familiares para ese efecto e tamén pola apertura dun novo prazo de presentación de documentación onde aqueles familiares das 86 victimas dese período do tardofranquismo habidas na CAV e Navarra e tamén os das habidas no resto da xeografía do Estado español poidan facelo, sendo para iso notificadas correcta e puntualmente desde o ámbito que corresponda.

Hoxe, a esixencia do fin do modelo español de impunidade e a credibilidade desa esixencia e de quen a fan -partidos políticos, institucións, maxistrados, intelectuais, organismos de dereitos humanos, medios de comunicación, e mesmo asociacións de memoria histórica...- pasa sen posibilidade de escape porque dita esixencia sexa extensiva para con todas as victimas do franquismo e non soamente para con aquelas que algúns teñan a ben en base a consideracións de diferentes tipos, pero sempre diverxentes dos estritos parámetros de verdade, xustiza e reparación que as victimas do franquismo e os seus familiares expomos para todas elas e para todos nós.